rssgaur8 logotipoa

15 urte

Hamabost urte bete dira Ostiral Santuko Akordioa sinatu zenetik. Hamabost urte Euskal Herrian Lizarra-Garaziko Akordioa ahalbideratuko zuen Irlandako Foroa eratu zenetik. Eta badirudi atzo izan zela.

Ezker abertzaleak egindako hausnarketaren ondoren eta ETAk Alternatiba Demokratikoa plazaratu eta gero, estrategia berriari ekin zitzaion eta geroztik gatazkaren konponbidean murgildurik gaude.

Baina Irlandan bertan ere, Ostiral Santuko Akordioak ez zituen arazo guztiak konpondu, eta berriki Castlebarren Sinn Feinek ospatu berri duen Ard Fheis edo kongresu gorenean Gerry Adamsek nazio adiskidetzeko prozesu baten beharra aldarrikatu zuen. Irlandak zatitua jarraitzen du eta Sinn Feinek irlaren batasunaren alde lanean jarraitzen du.

Gatazkak konpondu ez ezik, eraldatu ere egiten dira. Hori diote adituek eta akademikoek ere. Nonbait arrazoia daukate. Arau berriak ezarri, norberaren eta bestearen arteko errespetuan  eta berdintasunean oinarrituak. Baina bakoitzak bere interes eta helburuak mantentzen ditu, haien artean kontrajarriak. Eta pixkanaka agertoki berri horretan hegemonia eskuratzeko borroka hasten da. Gurean batzuetan badirudi hegemonia dela batzuen buruan dagoen bakarra; arau horiek adostu gabe, noski. Herriaren beharretan baino norberaren interesetan bakarrik pentsatzen dute horiek.

Euskal Herriaz zer esan. Oraindik ere ez da inolako akordiorik erdietsi baina bide horretan goaz. Lortuko dugu. Eta akordioekin batera, lanean eta borrokan jarraitu beharko dugu. Dudarik ez izan. Burura datorkit bere hamabosgarren urtebetetzean euskal gazte erakunde batek eginiko kanpaina: «15 urte ta segi aurrera!».

Gizarte Zibilaren indarra

Bake prozesua indartzeko Foro Soziala antolatu dute Bake Bidean eta Lokarrik Iruñean eta Bilbon. Helburu nagusia, haien webean irakurri dudanez, Euskal herriko gatazka politikoaren konponbidean euskal gizarte zibila inplikatzea da. Ez da helburu makala eta era berean guztiz beharrezkoa iruditzen zait.

Konponbidearen berme bakarra euskal jendartea dela iruditzen zait. Bere lana eta helburu akuilu lana egitea da, prozesua bukaeraraino iristen dela ziurtatzea. Estatuen blokeo jarreraren aurrean eta baita ere euskal eragile guztien inplikazioa, hasieratik bukaera arte, bultzatzeari eta ziurtatzeari begira. Bestela jai daukagu.

Herri hontako elite politikoak ez dira mugituko bere burua hortarako behartuak ikusten ez badute. Bidasoaren bi aldeetan gertatzen da hori. Ipar Euskal Herrian , Aieteko konferentzia geroztik, etengabeko zurrunbilo politikoa ematen ari da. Bake Bideanen sorrerarekin hasi, Baionako konferentziako adierazpenarekin jarraituz edo eta duela gutxi eratu den Koordinazio gunearekin amaituz. Aukerak hor daude. Gizarte zibilaren inplikazioa eta bultzada gabe aipaturiko hauek ez lirateke gertatuko.

Oso adierazgarria iruditu zitzaidan Katalunian, Diada egunean antolaturiko manifa erraldoia Kataluniako parlamentuan amaitu izana eta ez Espainiar estatuko ordezkaritza guneetan. Gizarte zibilak Kataluniako lehendakari eta instituzioei zuzendu zitzaien eta ez beste inori. Haien ardura baita katalandarren nahia gauzatua izan dadin. Gizarte zibilak eraman ditu Mas eta CIU egungo posizioetara eta ez alderantziz.

Blokeo eta konpromiso ezaren aurrean herri honen gehiengoaren nahia eta lanak eramango du konponbide prozesua amaierara. Hori nola gauzatu eta antolatu da egun prozesuak daukan erronka nagusietako bat.

Europa

Europa ez da bakarrik kontinente bat. Europa errealitate politiko bat da ere bai, Europar Batasunetik haratago doana. Oker gabiltza Europa eta Europar Batasuna nahasten ditugunean. Egia da EB dela egun Europan dagoen instituzio boteretsuena baina ez da bakarra. Euskal Herri berriko etorkizun politikoaz eztabaidatzen dugunean kontuan hartu behar dugu hori.

Europan badira bestelako sare, instituzio, eremu garrantzitsuak ere. Besteak beste eta batzuk aipatzearren, Europako Kontseilua, EFTA, Iparraldeko Kontseilua, EEA eta abar.

Euskal Herriari ere iritsiko zaio noizbait bere burua Europan kokatzeko unea, eta erabaki hori Europar Batasuneko kide izan ala ez baino konplexuagoa izango da. EBn bai-ez, eta berarekiko harreman mota kide ez izatea erabakitzen badugu: harremanik ez, akordio bilateralak (suitza bezala) edo EEAko kide izan (norvegia) beseteak beste. Europako Kontseiluko kide izan ala ez (bielorrusia da kanpo dagoen estatu bakarra), bestelako sareetan parte hartu edo ez (EFTA) eta abar.

eztabaida eta erabaki konplexuak dira, beharrezkoa denean hartu beharko dira. Ezin dugu ahaztu ere horrelako prozesuak ez direla “a la carta” izaten eta Euskal Herriak aipaturiko denekin eztabaidatu eta negoziatu beharko duela, besteak ere bere interes propioak bait dituztelako eta ez dutelako gureekin derrigorrez bat egingo. Guk nahi duguna eta lortu dezakeguna agian ez datoz bat

e

Paris

Sakine Cansız, Dogan Fidan eta Leyla Söylemez emakume kurdutarrak erahil dituzte Parisen. Kurdutar Nazio Askapen Mugimenduko hiru militante ziren, nazioarteko harremanetan lanean ziharduten, gatazkaren konponbidearen aldeko lana egiten eta babesa eskuratzen.Hori izan da bere delitua.

Notizia irakurri eta burura etorri zait Dulcie September hegoafrikarra. Bera ere emakumea, bera ere militantea. 1988An hil zuten Parisen ere, Apartheidaren kontrako lan politikoa egiteagatik. Nazioarteko harremanetan ziharduen bera ere.

Nadarajah Mathinthiran tamildarra zen, LTTEko komandante izandakoa, 2003a geroztik tamildarren aldeko lan politikoa koordinatzen zuen estatu frantsesean. Bera ere hiru tiroz hil dute duela gutxi, azaroan, non eta Parisen.

Bost militante hauek ez zuten ziurrenik elkar ezagutu, edo agian bai, nork daki. Nik nire buruan Parisko Brasserie batean imaginatzen ditut bostak batera, haien herriei buruz hitz egiten, mundu hobeago bat eztabaidatzen, barreka eta pozik, herriminez, exilioa eta herri mina eskutik heldurik baitoaz. Haien herrietatik alde egitera behartuak izan ziren, eta haien herri berria eraikitzen jarraitu zuten, atzerritik. Bazekiten ez zela bide erreza izango baina bideari ekin zioten hala ere.

Turkia, Apartheid eta Sri Lankako borreroak ere imaginatzen ditut, hilketa hauek planifikatzen, burutzen eta haien etxeetara pozik bueltatzen.

Eta bapatean Brasserieko atea ireki da. Bostok intuitiboki, erreflexuz eta beldur apur batez burua ateruntz mugitu dute.

Baionako Konferentzia

Aiete 2 izango zela aurreratu zuten komunikabideak, baina antolatzaileek berehala azaldu zuten errepikapena baino Baionan antolatu behar zuten konferentzia Aieteko bide orriaren Ipar Euskal Herrirako zehaztapena zela. Hori jakinda ere, bukaera aldean Kotte Ecenarrok irakurritako deklarazioa harritu egin ninduen. Eduki zehatzean sartu baino, deklarazio horrek dituen zenbait printzipio azpimarratu nahi nituzke. Gatazka politikoa da eta konponbide politikoa behar du. Elkarrizketa da bidea, alderdi guztien arteko elkarrizketa. Elkarrizketa horren denbora eta gaiak denen artean zehaztu behar dira. Nazioarteko bitartekariak oso lagungarriak izan daitezke. Eta amaitzeko, Ipar Euskal Herrian burutuko den elkarrizketa honen modukoa Euskal Herriko gainontzeko lurraldeetan ere garatu beharko litzateke.

Oinarri sendoak dauzka Ipar Euskal Herriko alderdiek hasi duten prozesua. Alderdi ordezkarien arteko debateak argi utzi zuen haien arteko beharrezkoa den konfiantza egon badagoela. Hegoaldekoak garenentzat pentsa ezina den debatea izan zen. Alderdi guztien ordezkariak publikoki eta panel amankomun batean gatazkaren konponbidearen inguruan hitz egiten, oinarri orokor gehienetan bata bestearekin ados. Barkatu baina oraindik ere zaila egiten zait Otegi, Basagoiti, Lopez, Barcina eta Urkullu antzeko egoera batean imajinatzen. Baina dudarik ez daukat, eguna helduko da. Goiz ala beranduago baina iritsiko da.

Nazioarteko parte hartzaileek argi esan zuten, konponbidearen giltza euskal herritarren esku dago. Gu gara konponbidea atzeraezina bilakatu dezakegun bakarrak. Blokeo, negazio eta arazo guztien gainetik eta aurrean, euskal jendartea aurrera egiten badu prozesu hau geldiezina izango da. Eta sentsazioa daukat

Katalunia eta EH

Katalunia eta Euskal Herriaren arteko loturak mota askotarikoak dira. Bi herri hauen arteko elkartasuna eta elkar ulertzea handia da. Biek daukate haien lurraldearen zati bat Espainiar zein frantziar estatuen menpe. Bien helburua da nazio bezala onartuak izatea eta dagokien autodeterminaziorako eskubidea bereganatzea. Lotura guzti horiek egonda ere askapen prozesu oso ezberdinak ditugu. Historikoki eta egun ere. Erresuma Batuan Irlanda eta Eskoziaren arteko ezberdintasunak datozkit burura eta ez bakarrik borroka armatuaren erabileragatik. Hala ere irlandar eta eskoziar askapen mugimenduan arteko harremanak ez dira beti izan horren onak.

Kataluniak bizi duen egoera politikoa dela eta behin baino gehiagotan entzun ditut nire ustez arrazoizkoak ez diren zenbait baieztapen. “Euskaldunok garatu behar izan dugu konfrontazio gordinena eta bere ondorio guztiak jaso eta orain katalanek jasoko dituzte horren fruituak”. Edo ta, “katalanek frogatuko dute horrenbeste iskanbila eta konfrontazio gabe independentziaren helburua bereganatzerik badagoela”. Berriro ere, Eskozia eta Irlandaren kasuetan ere antzekoak entzun izan ditut.

Bi herrien arteko leia sustatzen dituzte horiek eta ez daukate oinarri sendorik. Esan bezala askapen prozesu bakoitza ezberdina eta bakarra da eta esaldiak dioen bezala “one size doesn’t fit all”. Horregatik ere eta nahiz eta estatu edo sistema berdinaren menpean egon nazio askapen mugimendu bakoitzak bere bidea egiten du, berak uste duen modurik hoberen eta eraginkorrean. Herrien arteko elkartasuna herri bakoitzak egiten dituen hautuen errespetuan egon behar da oinarritua, ez dago formula magikorik.

Hori esanda, nire ustez Katalunian burutuko diren hauteskundeetan CUPek emaitza onak lortuko ditu. Urteetako lanaren ondorioa. Herrialde Katalanek CUP indartsu baten beharra daukate, askatasun sozial eta nazionalaren bidean beraiek direlako bide osoa egiteko konpromiso indartsuena daukatenak.

CUP eta Katalunia

Kolonbia

Kolonbian ere bakea lortuko bada elkarrizketa eta negoziazioaren bidetik etorriko da. Azken egunetan argitaraturiko berrien arabera badirudi erresoluzio prozesu bat abiarazteko aukera errealak sortzen ari direla. Azken hilabeteetan aldeek egindako deklarazioak norabide horretan joan dira, nahiz eta tartean bakearekin zer ikusi gutxi daukaten gertaerak ere egon diren.

Erresoluzio prozesua martxan jarri ahal izateko hiru gertakari azpimarratu dituzte. Aldeen borondatea lehenik, haien arteko harreman diskretuak eta nazioartearen laguntza. Bakea eraikitzeko etsaien arteko elkarrizketa beharrezkoa da, gatazkan eragile nagusi diren aktore guztiak parte hartu beharra daukate, prozesua inklusiboa behar du izan. Bestela ezinezkoa da gatazka sortu duen arazoa konpontzea. Toki askotan, Kolonbian ere, prozesu baztertzaileak eraikitzen saiatu izan dira iraganean baina hauek ez dute fruitu positiborik eman. Elkarrizketa eta negoziazio inklusiboak beharrezkoak dira. Nire ustez Nazioartearen laguntza eta bitartekaritza ere guztiz beharrezkoak dira horrelako prozesuetan, segurtasuna eta neutraltasuna ziurtatuko duten heinean. Nazioartearen laguntza gabe horrelako prozesuak eraikitzea posible da, baina askoz ere zailagoa izaten da aldeen arteko mesfidantza handia izaten delako, aurretik eta prozesuan zehar ere. Elkarrizketa eta negoziazioa beste borroka fronte bat da, etsaien artekoa, eta horrelakoetan gatazkan interes zuzenik ez daukan eragile bat parte hartzea bidea errazten du.

Hegoafrika izan zen horrelako prozesuetan aitzindari eta gainontzeko herrientzat eredu bilakatu zen. Gerora beste batzuk etorri ziren, Irlanda eta beste batzuk. Egun munduan dauden Nazio Askapen mugimendu gehienak konponbide prozesuetan murgildurik edo horrelako erresoluzio prozesuak bultzatzen saiatzen ari dira. Emaitza hobeago eta txarragoekin. Euskal Herria ere bide horretan dabil aspaldi. Helburuak argi ditugu, bidea ere bai, jarraitu dezagun aurrera!

Enbaxadoreak

Iritsi da, heldu da eguraldi ona Euskal Herrira, azkenean. Eta eguzkia ailegatu denean ni oporretan ospa, urrutira joan naiz, lurralde epelagoetara. Ez dagoenean faltan sumatzen dut baina agertu bezain laster itzalaren bila hasten naiz. Iparralderako errepidea hartu eta kotxe gutxi aurkitu ditut bidean, beherako norabidea aldiz kolapsatua, Europako Iparraldetik, ekialdetik kotxe andana, hondartza bila.

Europako hiriak abuztuan edo Gabonetako asteetan bisitatzea maite dut. Horiek dira nire ustez momenturik ederrenak. Gabonetan iluntasuna, hotza, elurra, gabon merkatuak, argiak, edari gozoak eta gogorrak, lankideen arteko koktel eta jaiak. Oso giro polita dago. Abuztua, eguraldi epela, jende gutxi, erritmo lasaia, argitasuna. Hiriak jenderik gabe disfrutatzeko unea.

Aurten Europako hiri ezberdinetan “libre” bizi ziren hainbat euskaldun atxilotu dituzte, espainolen aginduz, espainiar ziega ilun eta zikinetan nahi dituzte. Eta abisua eman dute gehiago atxilotuko dituztela. Eta burura etorri zait idazle euskaldun batek behin euskal iheslarien inguruan erabilitako hitza: Enbaxadore. Zenbat enbaxadore dauzka Euskal Herriak munduan zehar?

  • Can I have a beer please?

  • Spanish?

  • No, Basque, We are a people that…

Herriz herri, kontinentez kontinente, errusieraz, txinatarrez, polonieraz ikasi dute batzuk, frantsesa edo ingelesa beste batzuk. Kanpoan euskara ere ikasi duena egongo da ziur. Egunen batean hau guztien abentura eta bizipenak jasoko dituen unibertsitate katedra sortuko da, omenaldi eta ongi etorriak egingo zaizkie. Oporretan nago, hiri horietako batetik paseatzen, terraza batean garagardo bat edaten, gurutzatzen dudan jendearen aurpegia begiratzen dut maiz, enbaxadoreetako bat gurutzatuko ote dudan pentsatuz.

Arran