Hurrengo eguneko berriak irakurtzen nengoela kuriositatea sartu zait PNVk egin nahi duen giza-katea dela eta. Antza ez dute euren burua gai ikusten Gasteiz eta Gernika batzeko. Jende gehiegi beharko ote zela eta distantzia batera jarriz gero gehiago okupatzen dutela… Atzo eman zuten datuen arabera hamarnaka mila pertsona zeuden Forondan. Ez al dira nahiko giza-kate hori egiteko? PNVk deitu baino hirukoak deituko balu (eta lagun txikiak ere), ezin dute ibilbide osoa bete? Kalkula dezagun:
Gasteiztik Gernikara errepide ibilbiderik motzenean 71 kilometro daude. Hau da, 71.000 metro. Pertsona batek besoak luzatuta 1,5 metro okupatzen ditu gutxi gora behera, baina agian gertuago jarriz 3 pertsonek 4 metro okupatzen dutela kalkula daiteke. Hau da, 53.250 pertsona beharko dituzte egin ahal izateko. Ez dirudi gehiegi denik, batez ere antzeko koiunturan 600.000 bozka izan zituen hautagai batentzat.
PNVko gehienek letrak ikasi dituzte eta agian horrelako kalkuluetan ez dira sartzen. Horregatik beste argudio bat ematen dute ez egiteko: errepide gehiegi moztu behar izatea. Educacion para la Ciudadania jarri duten ikasturte honetan hori omen da argudio nagusia, hiritartasuna, europeartasuna, egin zezaketen erdipurdiko erantzun hori ere ukatzeko. Vascoak europeoak baizarete. Nafarrok iaz lortu genuen ikasgai horrekin hiritartasun santua.
Egun hauetan artikulu interesgarri pare bat irakurri ditut interneteko bi blogetan. Bietan euskara eta interneten inguruan hitz egiten da. Lehenengo artikulua Mikel Iturbek egin zuen bere blogean (http://goiena.net/blogak/zubia/) eta euskarak izan ditzakeen mugen inguruan ideia batzuk botatzen ditu. Adibidez: ba al dago lekurik bi entziklopedia askerako? Posible al da Ukberri edo Goiena existitzen diren lekuetan beste internet bidezko komunikabideak egotea?
Bigarrena Patxi Gaztelumendik egin zuen, lehenengoari helduta (http://www.larrabetzu.org/gaztelumendi/) eta ikuspegi positiboago bat ematen du. Euskara jada hizkuntza globala dela esaten du, nahiz eta bestelako ideiak ere ematen dituen.
Eta orain galderari helduta? Euskarak ba al du etorkizunik interneten? Nire ustez bai, noski, baina horretarako ditugun errekurtsoak erabili behar ditugu. Euskaraz komunikatu, euskarazko blog komunitatea sendotu, euskarazko berriak gehitu. Euskarazko wikipedia 46.a da tamainan momentu honetan, baina hizkuntza kopuruari erreparatzen badiogu munduko 17.a da! Euskarazko leku-izenak erabiltzen ditugu, lehenengo aldiz mapa zehatzak interneten jarriz.
Baina… ba al dago mugarik? Bai nire ustez, lehenengo euskarazko hiztunak gutxi garelako eta geroz eta proiektu gehiago daudelako beste hizkuntzatan. Hau da, euskarak ezin du erritmoa jarraitu. Bigarrenik dagoen teknofobia dela eta, beste herri batzuetan gertatzen ez den bezala (adibidez, Katalunian). Eta hirugarrenik, eskoletan denbora galtzea baino ez delako egiten, milaka informatika ordutan gutxirako balio duten gauzak ikasiz. Mugarik badago, bai, baina oraindik ez dugu aurkitu.
Egun hauetan eztabaida sortzen ari da berriro ere (ziklikoa da) euskarak interneten dituen mugen inguruan. Larunbata honetan Gaur8n dudan artikuluan erantzuna emango badut ere, ezin utzi aukera blog bitartez lehenago datu batzuk zabaltzeko. Optimismorako datuak izan daitezke, edo pesimismorako.
Euskal Herria lehen mundua izanik internet konexio onak eta ugariak ditu. Hau da, euskarazko internet erabiltzaileen ehunekoa handiagoa da gaztelerazkoak duena baino. Baina… produkzioak erantzuten al dio horri? Hau da, ba al dira proportzioan orrialde gehiago euskaraz gazteleraz baino? Galdera honi erantzutea tesi oso baterako emango balu ere (animatu Filologoak!) har dezagun datu gisa mundu mailan konparagarria den proiektu bat: Wikipedia.
Euskarazko Wikipedian azkeneko hilabetean gutxienez edizio bat egin dugun lankideak 23 gara. Gutxi, bai. Baina gaztelerazko wikipedian egin dutenak (http://es.wikipedia.org/wiki/Especial:Statistics) 634 baino ez dira. Hau da, munduan ordenagailua eduki dezaketenen artean bigarren hizkuntzarik zabalduena izango den horretan ez dira ere hainbeste. Kexaka ibili gaitezke 23 horietatik asko izen-abizenez elkar ezagutzen dugulako. Baina ez pentsa 634 horiek ere asko direnik. Kalkulu errez bat eginez: 43.478 euskaradunetik batek editatzen du euskarazko wikipedian. Gazteleraz 725.552 hiztunetik batek baino ez du editatzen. Maila batean katalanen antzera gabiltza, eurek 67.567tik batek edizioak egin baititu azkeneko hilabetean.
Gehiago izan gintezkeela? Noski, dudarik gabe! Erronkak jar ditzakegu, baina Mikelek bere blogean esaten duen bezala (http://goiena.net/blogak/zubia/euskarak-ba-al-du-mugarik-interneten) edo proiektu zehatzak indartzen ditugu edo indarrak asko zatituko dira. Hala ere ni ez naiz inor zein proiektu diren hobeak esateko, nahiz eta nire Wikipediarekiko preferentzia jende askok ezagutu.
Badakit helbidea ez dagoela euskaraz, eta Gaur8n badaudela leku gehiago software askea eta bestelakoak komentatzeko. Baina zer egingo diogu… Eusko Jaurlaritzak milioi erdi euro xahutu ondoren eskoletan software jabedunaren lizentziak ordaintzen nire ustez eskola askok ere sinatu beharko lukete manifestua.
Egun hauetan asko hitz egiten ari da erabakitzeko eskubidearen inguruan. Ezker Abertzaleak erabakitze-eskubidea defendatzen duen bitartean, hirukoak eta bere lagun txikia den Aralarrek erabakitze-eskubidea izateko eskubidea defendatzen du. Eta horiek kontsulta eta erreferendumaren arteko ezberdintasuna azaltzen diguten bitartean erabakiaren subjektu nor izan daitekeen eztabaidatzen du (hori diote) epaile talderen batek.
Baina zer egin erabakitzeko, lehenengo zer aukeratu izan behar da mahai gainean. Proiektu ezberdinak, ideia ezberdinak edo hautagai ezberdinak, noski. Hau da, proposamen bakarra dagoenean ezin da aukeratu eta, beraz, erabakitzea bai edo ez sinple batera murrizten da.
Aste honetan ikasturte berria hasi da eta erabakitzea eta aukeratzearen artean berriro ere tranpa egin digu Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak. Edo agian tranpa EiTBk egin du, horiek ere playbacka egiten baitute singstarrean. Ereduen politika gainditzear dagoen honetan D eta A ereduaren ehunekoak aurkeztu dizkigute. CAVen Lehen Hezkuntzan matrikulatu dituzten haurren artean %57ri D eredua aukeratu diote. Hori da erabaki bat hartzea, bi aukeren artean bat nahiago izatea.
Eta tranpa ondoren dator: Bigarren Hezkuntza osoan matrikulatu direnen %50a baino gutxiagok egin du izen-ematea D ereduan. Ondo, sinesgarria. Arazoa da nahiz eta gaztetxo batek A ereduaren ordez D eredua egingo duela erabaki ezin duela egin, ez duelako euskara ulertzeko aukerarik. Eta Lanbide Heziketako ikasleek ezin dute A eredua edo D eredua aukeratu, ez baitago ereduen politikarik bertan eta, beraz, erabakitzeko eskubiderik. Nahaste honekin bukatzeko garaia dela uste dut.
Oraintxe bertan emozioz idatzi behar nuen berriro ere Euskarazko Wikipediak marka bat hautsi duela esateko. 30.000 artikulura heldu da, eta orain dela urtebete eta bi egun zituela 20.000 artikulu. Urte batean euskarazko wikipedia %50 handiagoa, zabalagoa eta interesgarriagoa egin da, artikuluen kopuruari erreparatzen badiogu, bederen. Azkeneko uda honetan hilabetero 1.000 artikulu egin dira, eta azkeneko 1.000 artikuluak egiteko bi aste pasatxo behar izan dira.
Baina sustatu.comen irakurri dut beste blog batean argitaratu den artikulu bat (orain ez dago eskuragarri). Antza Eusko Jaurlaritzak ikastetxeetan dauden ordenagailuetako Windows eta Office lizentziak berritzeko leihaketa publikoa antolatu zuen. Lizentzia hauek Microsoftek baino saltzen ez dituenez, logikoa da pentsatzea eurek irabaziko zutela. Eta hala izan da, irailaren 5ean Eusko Jaurlaritzak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako herritarren dirutik 517.239,83€ oparitu dizkio Microsofti ordenagailuak erabiltzen jarraitu ahal izateko.
Diru hori software askea bultzatzeko kanpainetan gastatuko balute (ze hor bai, diru pixka bat mucho resultado da!) orain euskarazko wikipediak askoz artikulu gehiago lituzke, euskarazko software gehiago legoke eta, gainera, Bill Gatesek milioi erdi euro gutxiago lituzke. Bejondeiela!
Igande honetan estropadekin (eta Altsasuko jaiekin) batera Eusco Jaurlarichak “Pixka bat es mucho” kanpainari amaiera emango dio kontzertutxo batekin. Bitxiena da Loquillok jotzea bertan… euskaraz zerbait esango du, agian eskerrik asko, edo arratsaldeon… eta noski, pixka bat mucho denez, ba nahikoa!
Historia ikasten denean askotan aipatzen dira iraganeko konspirazioak. Barregarria iruditzen zitzaidan beti Espainiako Historia ikasterakoan Berrezarkuntza aipatu eta hauteskundeak trukatuta zeudela esaten zutenean, dokumentu eta guzti. Gaur egungo gertakariak ez dira horrela aipatzen ordea.
Atzo gauean, ordu txikietan jada, Zeitgeist filma ikusi nuen. Gauza gehienak adituak nituen, baina bereziki lehenengo zatia gustatu zitzaidan. Lehenengo zati horretan Jesukristoren asmakuntza aipatzen da. Interesgarria benetan erlijioaren irakaskuntza oraindik Hego Euskal Herrian dirauen honetan. Norbaitek ikusi nahi izanez gero: http://www.zeitgeistmovie.com/
Zer da euskaldun bat? Orson Wellesek egin zuen dokumentalean nahiko argi utzi zuen: “euskaldunak zer diren esatea baino errezagoa da zer ez diren esatea, eta ez dira ez frantsez ez espainolak (…)”. Baina oraindik ere arazoak sortzen ditu kategoriak sortu behar direnean. Azkeneko eztabaida Wikimedia Commonsen ireki da honen kontura. Commons wikipedia guztietako argazkiak gordetzeko lekua da eta bertan libreki lizentzia askea duten argazki guztiak igo daitezke. Baina argazkiak kategorien barruan sartu behar dira, orden pixka bat jartzeko kaosean. Eta kategoria horiek nahas-mahasa sortu dute Euskal Herriaren kasuan. Orain arte Basque Country izeneko kategoria bat zegoen eta Spain eta France kategorien azpian sartzen zen… baina noski, ez du zentzurik Frantziako azpikategoria batean Gasteizko argazkiak egoteak, noski! Beraz eztabaida interesgarri bat ireki da Euskal Herriaren kategorizazioaren inguruan. Nahi duenak http://commons.wikimedia.org/wiki/Category_talk:Basque_Country helbidean irakurri eta parte har dezake, noski!
Berehala hasiko gara Rentrée eta Corticoleen astearekin eta komunikabide guztietan urtero egiten diren berri berberak irakurriko ditugu: ume batzuen lehenengo eskola eguna ikusiko dugu Teleberrian, negar eta guzti. Beste ume batzuk, bitartean, pozik agertuko dira kamaren aurrean oporrak pasa ondoren euren gelakideekin berriro elkartu eta oporren inguruan solasteko aukera izango baitute. Agertuko dira hezkuntza arlo ezberdinetako agintariak eskolaren batean gure Hezkuntza Sistemen onuren inguruan hitz egiten, nahiz eta denek Hezkuntza Sistema singularrean erabiliko duten. Unibertsitateko agintariek ere berdina egingo dute. Eta agertuko dira erreportaje ezberdinak, testu-liburuen prezioa dela eta. Kontsumitzaileen Elkarteren batek esango digu geroz eta gehiago aldi bakarrean erabiltzeko testu-liburuak sortzen direla. Eta gero COPEn eta Antena3 bezalako komunikabidetan El Corte Inglesek uniformeak erosteko sistema erosoak proposatuko ditu. Azkenik estatistika orokor batzuk emango dituzte eta politikariak ere lanera itzuli direla esango digute.
Baina datu guzti horietan komunikabide gehienetan hainbat estatistika aipatzea ahaztuko dute. Adibidez urtero milaka eta milaka gazte euskaraz jakin gabe ateratzen direla derrigorrezko eskolatik, euren legeak ere bete gabe. Ez digute aipatuko Euskal Curriculuma dagoeneko prest dagoen lehenengo ikasturte honetan Hego Euskal Herri osoan Espainiaren inposaketa berria den “Educación para la Ciudadanía” ezarriko dutela. Ez digute esango ikasturte honetan enpresek erabakitako Titulazio Mapak onartuko direla unibertsitatetan. Rentréea cool delako, informatiboetan emateko berri on hutsal horietako bat baino ez.
