COPE entzun ohi dut kotxean nagoenean. Ez da nire masokismoa dela eta, ez. Alderantziz, leku guztietan entzuten den irratien artean defraudatzen ez zaituen bakarra da. Radio Euskadi entzun daiteke ere, eta batzuetan egiten dut, baina bertan dauden tertulianoek nazka ematen didate orokorrean. Eurentzat eskuina PP baino ez da, eta euren alderdi maitea den PNV ez, horiek demokrata kristauak dira, noski. Egun hauetan, adibidez, Fidel Castroren gutuna dela eta euren jarrera neoliberala argi eta garbi utzi dute tertuliano eta aurkezle guztiek, batez ere Xabier Lapitzek. Eurentzat herriak hautatutako komunista bat diktadore bat da, baina Espainiak badu estatuburu betikotu bat eta ez dute ezer ez esaten… baita espainiar legalitatea babestu ere. Gaur, urrunegi joan gabe, Radio Euskadiko kazetari batek “Pais vascofrancés” esan du, suposatzen dut poliziak bidalitako teletipo bat irakurtzen egongo zelako edo. Beno, guzti honen ondoren berriro ere COPE zergatik entzuten dudan esango dut: eskuindarrak dira, faxista hutsak… baina onartzen dute! Eurek ere neutralak direla diote, baina PPk hauteskundeak irabaztea nahi dutela diote, inongo arazorik gabe.
Bada COPEn programa berezi bat, besteen artean arriskutsuagoa. Jende gehienak ezagutzen du Jimenez Losantos libeggalak egiten duen irratsaioa, baita bere iragana ere, edo Cesar Vidalek egiten duena gauetan… askotan agertzen dira beste medioetan euren esanak direla eta. Baina bada irratsaio berezi bat arratsaldetan: “La Tarde con Cristina“. Programa hau ETBko “Pasalo”ren antzekoa da, baina ezberdintasun batekin… tertuliano guztiak Paloma Zorrilla bezalakoak dira. Gaur programa honetan Kosovo nazka ematen duen eskualde bat dela esan du, lasai-lasai.
Azkeneko aste honetan hiru aldiz boikoteatu dituzte hiruna mitin hiruna unibertsitatetan. Lehenengoa Maria San Gili egin zioten AGIReko ikasleek. Bigarrena Dolors Nadali egin zioten Pompeu Fabrako ikasle independentistek. Hirugarrena Rosa Diezi egin zioten Complutensean. Beno, ba programa honetan, La Tarde con Cristinan ikasleen aurkako neurriak hartzea eskatzen dabiltza, hasieran IArekin sartzen, gero AGIR eta ikasle katalanekin (ez dute SEPC aipatu, baina gutxi geratu zaie) eta jada, atzo, ikasle ezkertiar guztiekin. Gaur ere gaiari ekin diote eta faxistak beti faxista direnez (ez dute inoiz defraudatzen, horregatik entzuten dut COPE) zuzenean disidentziarekin amaitzea proposatu dute.
COPEn faxistek gaur proposatu dutenaren izpiritua Iñako Perezek UPVn eginiko “alderdien legea” egin dadila izan da… atera zuen konklusioak…
Txanpon batean bezala, pasa den astearteko GARAn Unibertsitateen aurkia eta ifrentzua aurki genezake. Errepresioak zaila egiten du jakitea, baina 14 atxilotu egon izan ez balira (besarkada bat guztiei) ziur nago Euskal Unibertsitatea 2010/11 ikasturtean eraikia egongo dela esateak portada baterako emango lukeela. Ez da egunero irakurtzen den gauza horietako bat… unibertsitate bat! Urteetan, hamarkadetan, borrokatua izan den proiektuak jada data bat badu! Nik karrera jada bukatu dut, baina gogoz matrikulatuko nintzateke horrelako unibertsitate batean. Begian eman zidan ere orrialdearen azpian zetorren bigarren titularra, pribatutasunaren inguruan jarduten baitzuen. Gero esango dut zergatik.
Baina egun berean Iñako Perezek eztabaida eta hitzaren ordez errepresioa erabiliko zuela esan zuen: desobedientzia zibila egiten dutenak espedientatuko zituela eta, aldiz, armak bileretan sartzearen erantzule diren Iñaki Goirizelaia eta Petxo Idoiaga bere postuan mantenduko zituela. Are eta gehiago, ikasleak Bolognaren aurka egotea “egoera politiko orokorraren” kontu bat dela zioen. Hori hala balitz bere ikasleen aurkako legea ere Alderdien Legearen antza duela esan genezake… eta berez badu.
Egun berean txanponaren bi aldeak: bokazio publikoa izateaz gain Hezkuntza Eskubideak bermatzen dituen eta PNV-PSOEren legeen (Espainiar Konstituzioaren) arabera pribatua litzatekeen unibertsitate bat; eta lege berdinen arabera publikoa den eta interes pribatuak baino bermatzen ez dituen unibertsitate bat. Biak aurrez-aurre. Nik argi daukat: unibertsitate publikoaren alde beti, Euskal Unibertsitatearen alde, alegia.
Nik, Galder Gonzalez Larrañagak, Emile Zolak Alfred Dreyfusekin egin zuen bezala, aurreko asteazkenean Leioako Campusean protesta egin zuten ikasleekin bat egin nahi dut.
Horregatik, UPV unibertsitate publiko bat izan beharrean saldu eta erosi nahi duten horiek akusatzen ditut. Unibertsitatea euren esparru pertsonala izango balitz bezala jokatzen duten horiek akusatzen ditut. Unibertsitatea diktadura bat izatearen arduradunak akusatzen ditut. Diktadura horrekin bat egiten dutenak akusatzen ditut. Eta jokoa egiten dioten guztiak ere akusatzen ditut.
Gaur, ordea, izen abizenekin egin nahi dut. Lehenik eta behin Iñako Perez akusatu nahi dut, diktadura honetako (nahiago baduzu, Iñako, despotismo ilustratua) diktadorea delako. Bera izan da polizia sartzea baimendu duena, berriro ere unibertsitatea kapitalaren zerbitzura biolentziaren bidez jarriz. Iñaki Goirizelaia ere akusatu nahi dut. Bera, Bizkaiko Errektoreorde gisa eta Perezen eskuineko esku gisa (politiko zein metaforikoki), eta bera baita campusean gertatzen denaren eta gertatu denaren arduradun. Petxo Idoiaga ere akusatu nahi dut, publikoki erreferendum eta kontsulten inguruan hitz egin arren, unibertsitarioen hitza ukatzeko polizien sarrera kudeatu duelako. Xabier Etxague ikasleen errektoreordea akusatu nahi dut, bere jauntxoa defendatu duelako ikasleak defendatu ordez.
Vocento, Deia eta EiTB akusatzen ditut, diktaduraren aurpegia garbitzeagatik, eskubideak defendatzen dituztenak erruduntzat jotzen. Eta azkenik katedradun guztiak, bai, guztiak, akusatu nahi ditut, diktadura hau baimentzeagatik. Aski da, Bolognaren aurrean hitza hartzeko garaia heldu dela uste dut.
Azken egunetan berri ugari egon dira Bologna Prozesua dela eta. Suposatzen dut gehienek zerbait irakurri duzuela honen inguruan eta horregatik ez dut berriro sakonduko prozesu honek dituen alde txarretan. Gaur beste erreflexio bat egin nahiko nuke.
Bitxia da ikustea Unibertsitatetako agintariek darabilten mezua: alde batetik unibertsitatearen gehiengoa prozesuaren alde dagoela diote; bestetik ikasleen gehiengoa zalantzan jartzen dute; eta azkenik bide demokratiko/biolentoen artean hitz egiten dute berriro ere. Azter ditzagun banan-banan:
Gezurra da Unibertsitatearen gehiengoa alde dagoela esatea. Hori esateko Klaustro edo Gobernu Kontseiluaren osaerari erreparatzen diote, kontutan hartu gabe horrek ez duela inondik-inora unibertsitatearen benetako ordezkaritza bat osatzen: sektore konkretu batzuk (katedradunak) goi-ordezkatuak daude eta gehiengoak (ikasleak) %20ko boterea baino ez du. Beraz gehiengorik ez dago alde.
Horrekin lotuta ikasleen gehiengoen jokoan ere sartzen dira. Euren esanetan ikasleen gehiengoa alde dago ere, nahiz eta gutxiengo bat osatu instituzioetan. Baina nola da posible? Beno, kontra daudenek dituzte bozken gehiengoa, baina bozkatzen dutenak ez dira ikasleen gehiengoa. Ikasleen %15ak baino ez duenez bozkatzen ikasle horiek ez dira gehiengoa… baina ez al da hori euren demokraziaren ikuspegia? Zenbatek bozkatu zuten Errektorea?
Eta azkenik demokrata/biolentoen kontua… ez naiz euren jokoan sartuko biolentzia guztiak deitoratu behar direla esaten… ez! Biolentzia guztiz justifikatua dago kasu askotan eta hau horietako bat da. Giza Eskubide bat (hezkuntza) gutxi batzuen interesen arabera jokoan jartzen denean edozein bide erabili behar da bere defentsarako. Are eta gehiago demokraziarik ez dagoenean.
Aurreko artikulu batean esan nuen bezala Leioako campusean egin behar duten Parke Teknologikoaren inguruan hitz egiteko asmoa nuen. Neoliberalismoaren proiektu berri honi buruz nahikoak dira esan daitezkeen gauzak eta gehiago aurkezteko garaian esandako gezurren inguruan.
Baina atzo IAk izandako garaipena ezin dut komentatzeari utzi. Atzoko egunean klaustroa berriro etetzeaz gain (hau ohitura bilakatzen ari da) zaplastako ederra eman zitzaion Perez errektorearen nahiei: ezin Bologna aurrera eraman ahal izateko arauak onartu. UPVn atzo jokoan zegoena eskubide demokratikoak ziren, protestatzeko eskubidea, adierazteko eskubidea, libreki pentsatzeko eskubidea… unibertsitateak egin behar duena hori izanda oso larria zen eraso hau. Baina orain onartu nahi izatea ez da kasualitatea: behar-beharrezkoa da Bologna Prozesua aurrera eraman nahi badute, behar-beharrezkoa baita ikasleen ahotsa ixilaraztea.
Perezek gogoratu beharko luke aurreko klaustroa Donostian egiteko esperimentuan IAko hautetsiek salbatu zutela eguna. Gogoratuko du suspenditzeko aukera egon zela baina IAk lortu ziola quoruma. Gogoratuko du ere demokratikoak ez diren instituzio horietan parte-hartzea erabaki zuela egun hartan… baina orain bueltan ordaindu beharrean kobratu.
Atzo ordea sekulakoa izan zen. 200 ta piko ikasle barrura sartu eta Euskal Adarra sortu zen egunean bezala klaustroa hankaz gora jarri zuten. Ez nengoen han, baina imaginatzen ditut txakurren ostiak eta Gorizelaiaren urduritasuna… ikusten nabil…
Horregatik proiektu horren inguruan beste batean idatziko dut. Gaur zoriontzeko garaia da berriro. Eta gomendio bat emateko IAko militanteei: gorde itzazue horrelako momentuak zuen buruan, garaipenaren egunean guztiak bildu beharko baitira.
Joan zen udan Valérie Pécresse Unibertsitate eta Ikerkuntza Ministroaren Unibertsitate Autonomia Legea onartu zutenetik beste inposaketa berri bat jaso dugu euskaldunok, Mercedes Cabreraren Unibertsitatearen Antolaketa Dekretua. Bi aldiz hiru hilabeteren buruan inposaketa jaso eta ezagutu dugu.
Pécresse Legeak aldaketa sakonak sartzen ditu Unibertsitate sisteman, horietako bat Frantziako Iraultzan eta ondoren egondako Errepubliketan jasotako printzipioen kontrakoa ere. Pécresse, UMPkoa, eta, beraz, eskuin politikokoak Zapateroren gobernuak, PSOEkoa, eta, beraz, sozialdemokratak egindako aldaketa berdinak sartzen ditu. Biek ala biek kontzeptu berri bat sartzen dute unibertsitatetan: finantziazio konpetitiboa; hemendik aurrera diru pribatu gehien lortu ahal duen uniak/fakultateak/ikasketak diru publiko gehiago jasoko du. Modu horretan unibertsitatearen pribatizatzea lortzen da, noski.
Esan genezake neurri horiek ez direla oso urrunak Bologna Prozesuak (eta beraz kapitalismoa neoliberalaren helburuak) ezartzen duenetik, ez eta Lisboako Estrategian finkatzen denetik (hezkuntza, osasuna eta gizarte segurantza liberalizatzea). Baina txarrena ez da hori, noski. Txarrena dena da Perez eta Lafuentek unibertsitatea pribatizatze horren alde jarduten dutela, hau da, euren unibertsitateen interesen aurka, baina ziurrenik interes pertsonalen alde. Txarrena da Uhaldebordek Baiona-Angeluko fakultateak desagerpenera kondenatzen dituela, bakarrik interes ekonomikoa duten ikasketak ematera eta, beraz, dirurik ematen ez duten gauzak (Euskara Ikasketak kasu) diru-esketan ibili behar izatera. Unibertsitate publikoetako errektoreek, beraz, herritarren interesen aurka jokatzen dute.
Gaur UPVn ez dakit zer plan aurkeztu dute. Berriro ere gezurretan harrapatuko ote genuen beldurrez Perezek bi titular eman ditu aldi berean. Esaldia lehen mailako unibertsitate bat garela esanez hasi du eta ondoren, koma luze baten ondoren, taulako erdiko postuetan gaudela esan du eta UEFA jokatu nahi duela. Bere ideia itzartzea beharrezkoa dela da, hau da, guztion artean unibertsitate honi bulkada berria ematea.
Ez dut oraindik plana irakurri, ea egun hauetan (jaiegunak direla eta) denbora dudan begiradatxo bat botatzeko, baina ziur nago bi gauzetaz:
1- Eskatzen jarrita, zergatik geratu UEFArekin? Europar Eraikuntzan inori galdetu gabe sartu nahi gaituela aurreko batean ere argi esan nahi zuen, baina behin Europan sartuta ez al da hobe Championsa jokatzea? Eta oraindik hobe, ez litzateke hobe Euskal Unibertsitate bat eraiki eta orduan Eurokopa jokatu ahal izatea, ez klub baten moduan, baizik eta herri moduan?
2- Helburua itzartzea bada, nik beste hautu bat egiten dut. Gaur Ikasle Abertzaleakek Usurbilen egingo duen Ikasle Egunaren aurkezpena egin du. Ideia nagusia ikaslea itzartu bear dela da, eta abestia ere egin dute. Han bai egongo naizela, lehen maila ematen.
Aurreko astean Asier Lauzurika eta biok artikulu bat idatzi genuen eta komunikabideetara bidali. Ziurrenez gertakari guztiak direla eta ez da prentsan agertu (edo ez dugu ikusi behintzat!). Hori dela eta hemen argitaratzen dut:
Prentsan komentatzen da Ikasle Abertzaleakeko kideak berriro ere UPVko irekiera ofizialetik bortizki kaleratu zituztenean Iñako Perezek (UPVko errektoreak) “harrigarria” esan zuela mikrofonoan. Guretzat harrigarria da ikustea Unibertsitateetako irekiera ofizialetan egiten diren ekitaldi ponpoxoak. Harrigarria da ikustea Perez bera Campos eta Ibarretxerekin batera esertzen dela, iruzurraren hirukotea eginez. Mahaian zeuden beste bien inguruan ez dugu ezer komentatuko, nahiz eta Goirizelaiak eta Esparzak artikulu banarako eman. Camposek EAErako Curriculumarekin egiten duen iruzurraz ere nahiko hitz egin da, beraz ez dugu hemen ere komentatuko. Harrigarria da ikustea NUPeko irekiera ofizialean edukien inguruan hitz egin beharrean etiketaz jantzita joatea eskatzen zela. Harrigarria da ikustea Deustuan momentuko erregerik erreenaren semea gonbidatu zutela.
UPV ez da Euskal Herriko Unibertsitatea
UPVn egoera harrigarria dela diogu Ibarretxek bere hiru herrialdetarako kontsulta iragarri eta hiru egunetara Perezekin batera esertzen zelako, norekin eta unibertsitatearen hitza entzuteari uko egiten duenarekin. Hala da! Ibarretxek bere kontsulta iragarri eta bi egunetara Forondan txakoli artean elkartu zen bere burukideekin eta “kontsulta ilegala dela esan didate, baina, nola izan daiteke ilegala herriari galdetzea? Nola?” esan zuen pulpitutik. Hurrengo egunean Bologna Prozesuaren inguruan dauden kezkak entzuteko prest ez dagoenarekin batera unibertsitatearen mirakuluen inguruan jardun zuen.
Edozein hezkuntza sistemaren ardatzetariko bat den unibertsitatean ere, inposaketa besterik ez du pairatzen herri honek. Goi mailako formakuntzak herri baten garapenean duen berebiziko garrantziaren jakitun, unibertsitate eredu arrotzak inposatzen zaizkigu euskaldunoi Espainia, Frantzia zein Europatik. Urteetan zehar bi estatuen interesei erantzuten dieten unibertsitateak pairatu ditugu. Orain inposaketa berri bat datorkigu gainera, Bologna prozesua. Prozesu honek unibertsitatearen pribatizazioari ateak zabaltzea eta Europako goi mailako hezkuntza interes ekonomikoen araberako unibertsitate eredu batera homogenizatzea du helburu. Hezkuntza eskubideak sistematikoki urratzera datorren prozesu hau inolako eztabaida eta parte hartzerik gabe ari zaigu inposatzen. UPV bera Bologna prozesuan buru belarri sartu da. Inori galdetu gabe, estatuen eta kapitalaren interesen arabera diseinaturiko hezkuntza erreforma batean sartu gaituzte UPVko agintariek.
Gainera Perezek berak bere hitza irensten du. Kanpainan zegoela UPVko II. Euskara Planaren egileari zuzenean galdetu zioten ea euskara plan berririk egingo ote zuen… berak ezetz! Hara ba, azkeneko hilabete hauetan Euskararen III. Plan Gidaria aurkeztu digute. Tamalgarriena da Perezek berak badakiela horrekin ez dela ezer lortuko, aurreko planarekin sekulako borroken ostean bere hitza eman baitzuen (eta horren lekukoak badira) benetan euskaldunduko zuen unibertsitate baten alde ekingo zuela. Gero hauteskundeak galdu eta berriro irabazi ostean II. Planak baino erronka gutxiago dituen beste berri bat aurkeztu digute… hori bai azal gogorra! Hau bai iruzurra! Orain lau urteko plana bete ez eta plan berriaren helburuak aurrekoaren azpitik.
Nafarroa UPNren lepotik burua
Nafarroan egoera ez da hobea, noski! Unibertsitatean zein hezkuntza ertainean inposaketak eguneroko ogi dira. Inposaketa hauek izen eta abizenak hartzen dituzte Nafarroan ere: British ereduak, Instituto Navarro del Vascuence, euskal irakaskuntzaren garapenerako trabak, NUP, educación por la ciudadanía, curriculum dekretuak… Aspalditik hasiak dira herrialde honetako agintariak hezkuntzako arlo eta adar ezberdinak haien interes politiko-ekonomikoetara egokitzen. NUPen lepo berdinetik burua eta Bologna Prozesua inorekin kontatu gabe egiten dabiltza. Ez diote ez jendarteari ez eta unibertsitate komunitateari galdetu zer egin nahi ote dugun unibertsitatearekin.
Orain NUPen errektoretza talde berria dago. Guk jada ez dugu ezer espero handi-mandiotaz… baina amestea ere doan dela diote. Euskaraz jardungo duen unibertsitate bat behar dugula esan genezake… baina ez da beharra, eskubidea baizik. Tamalez ez dugu uste Lafuente errektoreak ezer egingo duenik, gehienez ere Burillok egin zuena: euskaltzaleei iruzur bat sartu nahi izatea. Lafuenteren helburuak oraindik jakin ez arren ziur gaude ez dituela NUPeko ikasle, irakasle eta langileen eskubideak babesteko inongo gogorik.
Hartu hitza!
Guzti hau ikusita argi dugu ez dela zilegi bakar batzuek unibertsitate komunitate osoari euren unibertsitate proiektua inposatzea. Ikasleena da hitza, irakasleena, langileena… Gurea da hitza; eta gurea izanik hartu egingo dugu. Hitza hartuko dugu zer nolako unibertsitate eredua nahi eta behar dugun erabaki eta eraikitzeko.
Hitza aldarrikatuko dugu, bai, baina guk badugu gure iritzia. Inposaketa guztien gainetik, Bolognako zein Frantzia edo Espainiako unibertsitate ereduen gainetik, Euskal Herriak herri gisa bizirauteko Hezkuntza Sistema Nazionalaren baitan barnebilduko den unibertsitate propio eta nazional bat behar du, alegia Euskal Unibertsitatea. Goi mailako hezkuntza herriaren garapen kultural, ekonomiko eta sozialaren zerbitzura jarriko duen Euskal Unibertsitatea behar du Euskal Herriak.
Interesgarria da ikustea nola prentsaren aurrean gauza batzuk esaten diren eta pribatuan daudela uste dutenean beste gauza bat esatea ohikoa den.
Atzo Inauguruzio Ofiziala burutu zen Leioan eta Ibarretxe, Campos eta Perezek ezer gertatuko ez balitz bezala egin zuten. Hori bai, ekitaldi ponpoxo horretan harrigarriena ez zen izan hiru ikasle bota zituztela bertatik, baizik eta Ibarretxek gezurra esan zuela, eta Perezek zuzendu beharrean gezurra areagotu zutela.
Euren hitzen artean UPV unibertsitate puntero bat dela esan zuten… kar, kar, kar! Beno, 2006ko Urrian burutu zen Gobernu Batzordean errektoreak erraztasun handiarekin aitortu zuen 45 espainiar unibertsitatetik 44.a zela UPV ikerkuntza mailari dagokionez… eta 4. unibertsitaterik handiena dela kontutan hartuz ikerkuntzan unibertsitaterik atzeratuena zela… baina Perezek antza ez daki dena geratzen dela idatzita, eta bilera haren akta UPVko webgunean dago:
Bihar, Irailak 26, deialdi bikoitza luzatu du Euskal Herriak Bere Eskolak. Alde batetik Euskal Curriculumarekin lotua “Hezkuntza Sistema Nazionalerantz, Euskal Curriculuma. Iruzurrik ez!” lelopean kontzentrazioa burutuko du EAEko parlamentutxoaren aurrean. Bertan Txontxu Campos sailburutxoak bere EAErako Curriculumtxoa aurkeztu baitu. Hau da, Euskal Curriculumaren izena kopiatu baina izaera arbuiatuko du, LOEren jarraipen bat baino ez den proiektuarekin.
Aldi berean, baina Iruñean, UPNAko irekiera ofiziala izango da. Bertan Bologna Prozesuaren aurrean hezkuntza komunitatearen hitza aldarrikatuko da, inposaketen gainetik, baina ere berean bestelako arazoak ere aipatuko dira: British Ereduak, euskaraz ikasteko ezintasuna, Instituto Navarro del Vascuence…
Nik bietako batetara joateko gonbitea luzatzen dizuet.
Aurreko artikulu batean esan nuen bezala Leioako campusean egin behar duten Parke Teknologikoaren inguruan hitz egiteko asmoa nuen. Neoliberalismoaren proiektu berri honi buruz nahikoak dira esan daitezkeen gauzak eta gehiago aurkezteko garaian esandako gezurren inguruan.