Badira gaiak egunero prentsan agertzen direnak, eta horrela lortzen dute garrantzi berezia izatea. Adibidez: krisi ekonomikoa, Athleticen partiden emaitzak, A Gripearen ondorioak… Badira beste batzuk, ordea, ez dutenak garrantzi berdina izaten, nolabait ez zaizkigu hain garrantzitsu iruditzen.
Gai horietako bat gure seme-alabek (nireak ez, ez ditudalako, baina ulertzen delakoan nago) zer ikasten duten da. Nafarroa Garaian Euskal Herria terminoa kendu nahi dute ikastetxeetatik eta horretarako argitaletxeen zerrenda beltza ere osatu dute. Eurek garrantzia ematen diote gaiari, badakitelako hezigunetan ikasten dela etorkizunean izan/jakin/egin behar duguna. Eta zenbat dira horren inguruan kexa agertu duten gurasoak? Tamalez gutxi.
Berdina egin dute orain Zonalde Mixtoaren hedapen txikiarekin. Eurek garrantzia eman diote, hainbesterako izan da ezen Gobernu aldaketa bat ere suertatu den aitzakitzat abstentzio bat hartuta. Eta benetako arrazoiak horiek ez badira ere orain Perez-Nievasen ordez Alberto Catalán alderdiko pisua jarri dute. Eurek garrantzia eman diote, bada.
Aurrekoan liburu baimenduetako bat ikusi nuen. Espainiako mapa eta gertakari ugariren tartean baziren hainbat Euskal Herriko mapa. Lopezen logika absurdoa jarraiki liburu horietan Zuberoaren mugak ondo zehazten ziren, biata Eskiula exklabe moduan agertarazi… baina Trebiñu txurian agertzen zen. Ilogikoa? Ez, eurek garrantzia ematen diotelako baino ez da.
Askok, bitartean, eskoletan txertoak nola banatuko diren eztabaidatzen dute. Eurek garrantzia ematen diote, eman diezaiogun geuk ere.
Gaur erreflexio eguna da baskongauentzat eta horregatik ez dut hitz egingo ez Tontxuk eginikoaz ez eta Basagoitik terrorismoa eta hezkuntza ereduak gai nagusiak direla esan izanaz. Ez. Gaurkoan Nafarroari buruz idatziko dut eta bertan azken asteotan gertatutakoaren inguruan.
Azter dezagun errealitatea: Perez-Nievasek (CDN) proposamen bat egin du D ereduan euskara orduak kendu eta ingelera jartzeko, hau da, TIL eredua ezartzeko. Bere Gobernuan UPNko kideak daude eta ziurrenik baita PPko militanteak ere. Eta gobernuan dago PSNri esker. Beraz hiru alderdi horiek zuzenean edo zeharka erabaki dute D ereduarekin amaitu eta euskaraz ikasteko eskubidea Nafarroatik desagertaraztea.
Eta zer egiten du NaBaik (PNV-EA-Aralar-Batzarre) horren aurrean? Ba momentuz ezer gutxi! Hori bai, begi onez ikusi zuten Euskarabidea (hasiera batean Vascuencearen Instituto Navarroa) sortzea, baita Azanza horko presidente izatea. Antza euskararekiko konpromiso handia zuen. Ikusi dugu bada zertarako balio izan duen institutu horrek! UPN-CDNri aurpegia garbitzeko baino ez! Eta Azanzak honen aurrean bi aukera ditu: ados dagoela esatea edo, bestela, dimisioa aurkeztea. Eta euskaltzale direla dioten parlamentario horiek ere Euskarabidea iruzurraren aurkako neurriak hartu beharko lituzkete.
Gaur erreflexio eguna dute batzuek. Eta gertakari hauek ere erreflexioan lagundu beharko lukete. Alderdi horietako bat bozkatu zuenak ikus dezala zer egin duten bere botoarekin. Eta aurka dagoenak hurrengo ostiralean, martxoaren 6an, Iruñean egongo den manifestaldian du aukera Perez-Nievas eta Azanzari bere iritzia emateko.
Ez nintzen Nafarroa Oinezera joan zen igandean: ez naiz txeke txuriak ematearen aldekoa. Jaso ikastolak antolatu zuen aurteko Oinezaren edizioa, eta ez dakit zeintzuk izango ziren zituzten premia handiak, baina ziur nago badirela bai Euskal Herriko ikastolen artean premiazkoagoak diren beharrak dituztenak baita Iruñeako eskola publiko gehienen artean ere Jasok baino egoera ekonomiko txarragoa dutela. Ikastolek behar ekonomikoak ez dituztela ez dut ukatuko, ez da Jasoren kasua, hala ere.
Eta eskerrak joan ez nintzela: Jaso ikastolak herri mugimenduaren aldarriak eta kartelak kendu zituzten, euren aliatua izan beharko litzatekeen AEKrenak barne. Jaso ikastola zentsura politikoa erabiltzen saiatu zen Hesianen kontzertuan. Eta Jaso ikastolak euskaltzaleon etsai politikoa eta euskarak pairatzen duen egoeraren erantzulea den Perez-Nievas gonbidatu zuen bere aurpegia garbi zezan.
Ez dut uste bertara joaten direnek euren dirua Jaso ikastolak teilatua hobetzeko edo erlijioa emateko leku bat izan dezaten eman nahiko dutenik. Ikastolen jaietara joaten garenok (beste askotan joan bainaiz) Hezkuntza Sistema Nazionala aldarrikatzen dugu, hau da, ikastolen mugimenduaren jatorrian dagoena. P. M. jaunak hala uste ez badu ere. “Euskararen jai” handitzat saltzen diren horiek hezkuntza propio baten aldeko aldarria baino ez direlako. Tamalez gaur egun eraikinak hobetzea lehenesten da aldarrikapenen gainetik. Jasorentzat baino Hezkuntza Sistema bat eraikitzeko izan balitz, han egongo nintzateke! Jaia egitasmoak aurrera eramateko balitz, han egongo nintzateke! Baita euskararen alde izan balitz ere!
Urte berria hasi da eta aurrean zer dugun ikusteko garaia heldu da. Urte hasierako helburu horiek behin ahaztuta zer gertatuko denaren inguruko erreflexio ugari irakurtzeko aukera egoten da egunotan. Euskal Herrian badakigu zer dugun: iruzurrak eta inposaketak. Eta hauek jasan nahi ez dutenentzat, ostiak.
Urte honetan iruzur berriak ikusiko ditugu: Tontxu Camposek hizkuntza politika berritua aurkeztuko duela aurreikus daiteke. Vascuencearen Instituto Navarroak badu nork zuzendu: Xabier Azanza. Eta gainera curriculumaren kontuarekin bazterrak nahasten jarraituko dute. Ibarretxek erabakitze eskubidearen izenean beste 4 urte irauteko plana exekutatuko duen urte honetan (Ibarretxe Plana hori baino ez delako) eta PSOErekin antzerki berria prestatzen duten bitartean herritarroi gure beharren inguruan erabakitzea ukatzen digute. Iruzur berri horretan ez dago tokirik AHTaren inguruan hitz egiteko, noski, Bologna Prozesuaren inguruan ez dagoen bezala.
Eta iruzurrik egin ezin dutenean zuzenean inposaketara igaroko dira: legeak hemendik, dekretuak handik. Guztia “nik diodalako” eta gainera eskerrik asko esan beharko. Horrela ikusiko dugu Bolognaren kontura karrera batzuk nola desagertuko diren, Xabier Azanzak haur eskola euskaldunak non ezin diren ireki erabakiko du eta polizia unibertsitatetan sartuko da.
Azkenik hauen aurka aritu eta Euskal Herria eraiki nahi dugunontzat, Euskal Estatuan bizi nahi dugunonzat, ostiak baino ez. Baina guzti hauek bagabiltzalako dira. Curriculuma, euskaldunduko duen eskola, Euskal Unibertsitate bat eraikitzen gaudelako egiten dituzte holakoak. Horregatik 2008an… Gora Euskal Herria ostiatua!
Gaur (19) eta bihar (20) Bologna Prozesuaren aurka ekiteko bi egun oso berezi dira. Gaur UPNAn ikasle hauteskundeak daude eta bai IAk bai Eraldatuk prozesuaren aurkako erreferendum baten itxura eman diote. Hau da, Grupo Universitario eta Sadar bozkatzeak Bolognari hein batean bai esatea esan nahi du. IA edo Eraldaturi bozkatzeak Bolognari ez esan nahi du. Badirudi hau txorakeria bat dela, baina Unibertsitateetako errektoreek askotan horrela planteatzen dute: Bolognaren inguruan ez da ezer erabaki behar gehiengoak eurekin bat egiten duelako (ez dute ikusten gehiengoa ez direla katedradunak, baizik eta bozkaren balio handiena dutenak). Horregatik ezezkoa euren esparruan ematea garrantzitsua da.
Bigarrenik bihar Leioan dagoen Nazio Manifestaldia da. Espero dut milaka izatea bertan biltzen diren ikasleak. Baina benetan espero dudana (beno, hobe esanda, nahiko nukeena) milaka ikasle horien hitza kontuan hartzea litzateke. Perezek aurreko astean testu iraingarri bat egin zuen eta horri aurre egiteko modu bakarra gehiengo zabal bat irudikatzea da.
Navarra is different. Atzo Guardia Zibilak 125 ikasle gonbidatu zituen bere instalazioak ikustera eta baita ere sari bat eman Corellako Laura Catalan ikasleari, poliziaren inguruan egindako marrazki bat dela eta.
Honaino gaurko eguna bezain iraingarria.
Baina harrigarriena ez da hau, harrigarriena umeei armak erabiltzen utzi zitzaiela da. Atzo gauean Teleberria ikusten nenguen eta zur eta lur geratu nintzen umeak rifleekin ikustean. Gainera, eta egoerak behar duelako edo, hainbat ume “disturbioen” aurkako jantziekin hornitu eta euren artean borrekin jotzen jarri zituzten…
Ez dakit zer den Educacion para la Ciudadania egiteko kritikarik handiena, baina umeei armak erabiltzen uztea antza ideia ona da ikasgai hori kritikatzen dutenentzat ere. Guardia Civila izateko hezkuntza (egun batean ikasten da, ez da oso zaila sartzea) espainiar curriculumean ere omen dago.
Aurreko astean Asier Lauzurika eta biok artikulu bat idatzi genuen eta komunikabideetara bidali. Ziurrenez gertakari guztiak direla eta ez da prentsan agertu (edo ez dugu ikusi behintzat!). Hori dela eta hemen argitaratzen dut:
Prentsan komentatzen da Ikasle Abertzaleakeko kideak berriro ere UPVko irekiera ofizialetik bortizki kaleratu zituztenean Iñako Perezek (UPVko errektoreak) “harrigarria” esan zuela mikrofonoan. Guretzat harrigarria da ikustea Unibertsitateetako irekiera ofizialetan egiten diren ekitaldi ponpoxoak. Harrigarria da ikustea Perez bera Campos eta Ibarretxerekin batera esertzen dela, iruzurraren hirukotea eginez. Mahaian zeuden beste bien inguruan ez dugu ezer komentatuko, nahiz eta Goirizelaiak eta Esparzak artikulu banarako eman. Camposek EAErako Curriculumarekin egiten duen iruzurraz ere nahiko hitz egin da, beraz ez dugu hemen ere komentatuko. Harrigarria da ikustea NUPeko irekiera ofizialean edukien inguruan hitz egin beharrean etiketaz jantzita joatea eskatzen zela. Harrigarria da ikustea Deustuan momentuko erregerik erreenaren semea gonbidatu zutela.
UPV ez da Euskal Herriko Unibertsitatea
UPVn egoera harrigarria dela diogu Ibarretxek bere hiru herrialdetarako kontsulta iragarri eta hiru egunetara Perezekin batera esertzen zelako, norekin eta unibertsitatearen hitza entzuteari uko egiten duenarekin. Hala da! Ibarretxek bere kontsulta iragarri eta bi egunetara Forondan txakoli artean elkartu zen bere burukideekin eta “kontsulta ilegala dela esan didate, baina, nola izan daiteke ilegala herriari galdetzea? Nola?” esan zuen pulpitutik. Hurrengo egunean Bologna Prozesuaren inguruan dauden kezkak entzuteko prest ez dagoenarekin batera unibertsitatearen mirakuluen inguruan jardun zuen.
Edozein hezkuntza sistemaren ardatzetariko bat den unibertsitatean ere, inposaketa besterik ez du pairatzen herri honek. Goi mailako formakuntzak herri baten garapenean duen berebiziko garrantziaren jakitun, unibertsitate eredu arrotzak inposatzen zaizkigu euskaldunoi Espainia, Frantzia zein Europatik. Urteetan zehar bi estatuen interesei erantzuten dieten unibertsitateak pairatu ditugu. Orain inposaketa berri bat datorkigu gainera, Bologna prozesua. Prozesu honek unibertsitatearen pribatizazioari ateak zabaltzea eta Europako goi mailako hezkuntza interes ekonomikoen araberako unibertsitate eredu batera homogenizatzea du helburu. Hezkuntza eskubideak sistematikoki urratzera datorren prozesu hau inolako eztabaida eta parte hartzerik gabe ari zaigu inposatzen. UPV bera Bologna prozesuan buru belarri sartu da. Inori galdetu gabe, estatuen eta kapitalaren interesen arabera diseinaturiko hezkuntza erreforma batean sartu gaituzte UPVko agintariek.
Gainera Perezek berak bere hitza irensten du. Kanpainan zegoela UPVko II. Euskara Planaren egileari zuzenean galdetu zioten ea euskara plan berririk egingo ote zuen… berak ezetz! Hara ba, azkeneko hilabete hauetan Euskararen III. Plan Gidaria aurkeztu digute. Tamalgarriena da Perezek berak badakiela horrekin ez dela ezer lortuko, aurreko planarekin sekulako borroken ostean bere hitza eman baitzuen (eta horren lekukoak badira) benetan euskaldunduko zuen unibertsitate baten alde ekingo zuela. Gero hauteskundeak galdu eta berriro irabazi ostean II. Planak baino erronka gutxiago dituen beste berri bat aurkeztu digute… hori bai azal gogorra! Hau bai iruzurra! Orain lau urteko plana bete ez eta plan berriaren helburuak aurrekoaren azpitik.
Nafarroa UPNren lepotik burua
Nafarroan egoera ez da hobea, noski! Unibertsitatean zein hezkuntza ertainean inposaketak eguneroko ogi dira. Inposaketa hauek izen eta abizenak hartzen dituzte Nafarroan ere: British ereduak, Instituto Navarro del Vascuence, euskal irakaskuntzaren garapenerako trabak, NUP, educación por la ciudadanía, curriculum dekretuak… Aspalditik hasiak dira herrialde honetako agintariak hezkuntzako arlo eta adar ezberdinak haien interes politiko-ekonomikoetara egokitzen. NUPen lepo berdinetik burua eta Bologna Prozesua inorekin kontatu gabe egiten dabiltza. Ez diote ez jendarteari ez eta unibertsitate komunitateari galdetu zer egin nahi ote dugun unibertsitatearekin.
Orain NUPen errektoretza talde berria dago. Guk jada ez dugu ezer espero handi-mandiotaz… baina amestea ere doan dela diote. Euskaraz jardungo duen unibertsitate bat behar dugula esan genezake… baina ez da beharra, eskubidea baizik. Tamalez ez dugu uste Lafuente errektoreak ezer egingo duenik, gehienez ere Burillok egin zuena: euskaltzaleei iruzur bat sartu nahi izatea. Lafuenteren helburuak oraindik jakin ez arren ziur gaude ez dituela NUPeko ikasle, irakasle eta langileen eskubideak babesteko inongo gogorik.
Hartu hitza!
Guzti hau ikusita argi dugu ez dela zilegi bakar batzuek unibertsitate komunitate osoari euren unibertsitate proiektua inposatzea. Ikasleena da hitza, irakasleena, langileena… Gurea da hitza; eta gurea izanik hartu egingo dugu. Hitza hartuko dugu zer nolako unibertsitate eredua nahi eta behar dugun erabaki eta eraikitzeko.
Hitza aldarrikatuko dugu, bai, baina guk badugu gure iritzia. Inposaketa guztien gainetik, Bolognako zein Frantzia edo Espainiako unibertsitate ereduen gainetik, Euskal Herriak herri gisa bizirauteko Hezkuntza Sistema Nazionalaren baitan barnebilduko den unibertsitate propio eta nazional bat behar du, alegia Euskal Unibertsitatea. Goi mailako hezkuntza herriaren garapen kultural, ekonomiko eta sozialaren zerbitzura jarriko duen Euskal Unibertsitatea behar du Euskal Herriak.
Bihar, Irailak 26, deialdi bikoitza luzatu du Euskal Herriak Bere Eskolak. Alde batetik Euskal Curriculumarekin lotua “Hezkuntza Sistema Nazionalerantz, Euskal Curriculuma. Iruzurrik ez!” lelopean kontzentrazioa burutuko du EAEko parlamentutxoaren aurrean. Bertan Txontxu Campos sailburutxoak bere EAErako Curriculumtxoa aurkeztu baitu. Hau da, Euskal Curriculumaren izena kopiatu baina izaera arbuiatuko du, LOEren jarraipen bat baino ez den proiektuarekin.
Aldi berean, baina Iruñean, UPNAko irekiera ofiziala izango da. Bertan Bologna Prozesuaren aurrean hezkuntza komunitatearen hitza aldarrikatuko da, inposaketen gainetik, baina ere berean bestelako arazoak ere aipatuko dira: British Ereduak, euskaraz ikasteko ezintasuna, Instituto Navarro del Vascuence…
Nik bietako batetara joateko gonbitea luzatzen dizuet.
Gaur hasi da Nafarroa Garaian uztaileko selektibitatea. Bai, hala da, bi hilabete beranduago, baina hemen dago, bere garaian azterketa inperialista atzerakoi hau egiteko bigarren aukera.
Baina zen da honen arrazoia? Agian Nafarroan ere egutegi koptoa jarraitzen dute eta guar da 2000. urtean sartzeko eguna? Ez horixe! Selektibitatea irailan egiten da uztailan eginez gero San Ferminetan izango litzatekelako… siempre p’alante!
Gaur hasi da ikasturtea Hego Euskal Herriko ikastetxeetan. Nafarroan lehengo lepotik burua: antza ikasleek “Hiritartasunerako Hezkuntza” ikasgai espainolista jasotzeaz gain ingelesez egingo dute ikasle askok bere “British eredua” aplikatuta… antza ez da bakarrik Nafarrak ez garela euskaldunak… orain espainolak eta frantziarrak baino “British Citizens” hutsak gara.
