Txisteak dio inkesta egiten duen batek kalean aurkitzen duen bati galdetzen diola: “zuretzako zer da okerrago, ignorantzia edo indiferentzia?” eta besteak erantzun: “ez dakit eta berdin dit”.
Ignorantziari buruz aurrekoan argi esan zuen Iñaki Goirizelaia UPVko errektoreak: hezkuntza garestia bada, ezjakintasuna askoz garestiagoa da. Eta arrazoia du, noski. Ezjakintasunak sortzen duen arazoa, luzera begira, askoz garestiagoa da.
Arazoa da aurreko urteetan UPV eta Euskal Herrian dauden beste unibertsitate espainiarretako agintariek erakutsitako ignorantzia dela orain murrizketak ordaintzearen kostea eragiten diguna. Urteak eman ditugu esaten, medio guztietan, mobilizazio eta bestelakoetan, Espainiaren menpe jarraituz gero, Bolognarekin aurrera jarraituz gero tasak igoko zituztela. Behin baino gehiagotan esan genien Masterren proposamen berriarekin askoz garestiago eta, beraz, esklusiboago izango zela, goi mailako ikasketak egitea.
Ez zuten entzun nahi! Eurena ez zen ignorantzia, eurena indiferentzia zen. Nahiago zuten neoliberalismoak ezarritako irizpide guztiei amen esatea, nahiago zuten ikasleen ahotsa ixilaraztea (batzuetan polizia erabilita)… nahiago zuten “berdin dit” esatea orain “ez nekien” esan ahal izateko.
Goirizelaiak argi du ignorantzia garestia dela luzera begira. Neoliberalismoaren erasoaren aurrean erakutsitako indiferentzia, baina, askoz garestiagoa izan da guztiontzat. Orain bere garaian Bolognari baietz esatearen prezio garestia ordainduko dute ikasleek, sufrituko dute irakasleek eta pairatuko du jendarte osoak… hurrengo belaunaldian.
Gertatu al zaizue inoiz Doritos edo antzeko zerbaiten poltsa erosi, ireki, eta erdi hutsik egotea? Noski baietz, guztioi gertatu zaigu. Publizistek ondo dakite poltsa geroz eta handiago orduan eta gogo gehiago izango dugula erosteko. Gero ireki eta… mmhhh… ez zegoen lepo, baina tira, behin erosita produktua jan behar.
Berdina gertatu zaio ba, antza, Pello Salaburu errektoreari eta Twitterren onartu duenez Juan Ignacio Perezi ere. Gogoan dut Bologna Prozesua kritikatzen genuenok garai hartan erabiltzen genuen metafora: karamelo pozoinduaren estalkiarena (adibeak hemen, hemen eta hemen). Bologna berez txapuza bat izateaz gain neoliberalismoareneta inposizioaren atzaparretan erortzeko estrategia bat baino ez zen. Gutxi batzuen interesen araberako unibertsitateak sortzeko eginiko bidea, broker eta bestelako espekulatzaile finantzieroek abian jarritako kaka pila. Baina hori saltzeko eta, batez ere, jendartearen bataz-bestekoa baino ezkerrerago den Unibertsitateko corpusa gozatzeko karamelo polita jarri zioten: pedagogia berritzailea.
Pedagogia berritzaile horren atzean irakaslearen figura aldatzea zetorrela salatzen genuen: irakastetik kronometrora, klase magistraletatik zure kontrolatzaile-kolega izatera pasatzea. Unibertsitateak aldaketa pedagogikoak behar zituela ez zuen inork salatzen, noski, baina ez horrelakoak. Bologna Prozesuaren mamia kritikatzen genuonoi hori eskaintzen ziguten: geroz eta karamelo papel politagoa eta handiagoa.
Eta dirudienez pasa dira, Doritos poltsarekin gertatzen den bezala. Hain da handia egin duten sasi-pedagogia horren papera orain helburuak ere ez direla oso argi geratzen. Neoliberalismoak berak iarabazten jarraitzen du, baina hori egiteko orain paper mordoa, minutuko kontrol ugari eta ikasleak haur hezkuntzan bezala tratatu behar dituzte. Eta horretarako ez daude prest, antza, irakasle eta katedradun asko.
Artikuluak, hala ere, gezur handi bat egiten du: Europako beste lekuetan hau ez da gertatu! Beno, berak erabiltzen duen justifikazio kopuru berarekin nik esan dezaket: Europan hau orohar gertatu da. Bologna ez delako izan Europan bat egiteko proposamena, hori europarzaleentzako karameloa zen. Bologna, batez ere, Unibertsitatea kapitalaren mesedetan jarri eta bere askatasuna lapurtzeko bidea zen. Orain batzuk konturatzen ari dela dirudi.
Ekaina bukatzen ari zela UPVko errektore izandako Iñako Perezek blog berri bat ireki zuela aipatu zuen sarean. Blog kolektiboa, berez, baina berak aurkeztua. Blog horren helburua “Zientzia eta askatasuna” kontzeptuak batzea zen. Bitxia iruditu zitzaidan lehenengo artikuluan nazismoa eta komunismoa maila berean kritikatzea bertan egindako ikerketa zientifikoa “ez zela askea” esanez. Kritikak jaso ditu eta azkenean bere postura berregokitu beharko duela ere aipatu zuen Twitterren.
Kapitalista sutsuen pentsamoldeetako bat da, hala ere, euren pentsamendua askatasun osoarekin lotzea. Eta horrela pentsatzen dute zientzia bakarrik izan daitekeela askea ekonomia liberalaren barruan. Fikzioa da hori, zientzia fikzioa.
Aste honen hasieran Radio3 entzuten ari nintzela “Zientzia vs. Zientzia Fikzioa” ikasgaia ematen duen irakasle baten berri izan nuen. Pare bat liburu idatzi ditu (“La guerra de dos mundos” eta “Einstein vs. Predator”) eta bere ikasgaia arrakasta izugarria da. Kazetariak galdetzen zion ea bere ikasgaiak zer nolako eskaria zuen, eta harritu ninduen erntzunak: oso ona, beterik dago, baina orain Bologna Prozesua dela eta kenduko dute. Antza horrelako ikasgaiak ezin dira sartu eredu neoliberal berrian. Irakaslearen kexa argia zen: ereduaren barruan sartzen ez denak ez du lekurik Bolognaren menpeko Unibertsitatean.
Perezek esaten zuen ez duela uste eredu neoliberalean ikerketa zientifikoa ekonomiaren menpe dagoenik. Hau kasu bat besterik ez da. Ez da kasu bakarra, noski. Zientzia eta ekonomia aldendurik daudela esatea fikzioa delako. Zientzia fikzioa.
Bai, irakurle maitea, pixa ari du. Ez da euria, ez da xiri-miria… agintarien pixa da gainera datorkiguna. Ikaragarria da gertatzen ari den guztia, hezkuntzan eta hezkuntzatik kanpo. Hurrengo egunotan EAEko 40 ikastetxek euskaldunduko ez duen eredu bakarra ezartzea. 40 ikastetxe horietan, eta hemendik urte gutxira Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako guztietan (baita kontzertatuetan ere) eredu bakarra egongo da eskuragarri, eta hau ez da B ereduaren euskara mailara iritsiko. Hau, noski, gaztelera ikas dadin bermatzeko egiten dute.
Aste honetan zehar selektibitatea egingo dute milaka ikaslek. Aurreko orrietan irakurri duzue horren inguruan nahiko, beraz ez naiz luzatuko. Beste urte bat, aldaketak aldaketa, pedagogia kaxkarraren adibide gorena eskaintzen.
Hil hau bukatu aurretik Nafarroako ikastetxeek Santillana edo Santillanaren artean erabaki beharko dute euren klaseak eman ahal izateko. Batzuek ez dute hori egingo eta ikusiko dugu euren aurka oldartuko direla. Demokraziaren handitasuna omen.
Iraileko azterketak orain ekainan egiten dira. Bolognaren onura bat omen. Ez dutena esaten ikasturtea irailaren lehenengo astean hasiko dela da.
Eta hau gutxi balitz atzo hasita eta bihar arte Sitgesen Bilderberg Kluba bilduta dago, gure ekonomia izorratzeko neurri berriak hartzen, zerbitzu publikoen pribatizazio osoaz hitz egiten eta munduko populazioaren gaineko kontrolaz konspiratzen.
Ez dakit hau irakurtzen duzunean zein izango ote den eguraldia. Baliteke eguzkitsua izatea, edo hegazkinen arrastoek zerua estaltzea. Baina tantaren bat erortzen bada zure gainean, adi! Ez da ura, boteretsuen pixa da.
Tristea da, ez nuen hori gertatzea nahi… baina, tamalez, arrazoia nuen. Orain dela 4-5 urte hitzaldia eskaini nuen UPVko Medikuntza Fakultatean gaitzat Bologna Prozesua hartuta. Neoliberalismoaren erasoa zela argudiatu eta hezkuntza, osasun publikoa eta gizarte segurantza pribatizatzen bukatuko zela esan nuen. Eztabaida baten ostean dekanotzako norbaitek (ez dut gogoratzen zehazki nork) esan zidan hori ez zela posible, INOIZ ez zela osasun publikoa pribatizatuko.
Egun horretan bertan Radio Euskadin esan zuten Osakidetzak akordio bat sinatu zuela hainbat seguru pribaturekin, itxoite-zerrenda murrizteko. Baina hori ez zen nahikoa arrazoia edukizeko. Gaur, berriz, berri kezkagarri bat irakurri dut oraindik erdi-lo nengoela (edo erdi-esna).
“Maria Kutzek dio, Espainiako Gobernuak medikutara joateagatik ordaintzea proposatuko balu, aztertuko luketela”
Eta horren azpian:
“Eusko Jaularitzak proposatu du pentsiodun aberatsenek botikengatik ordaintzea”
Interesgarria irakurtzea Berriak dakarrena. Tamalgarria gai honetan arrazoia eduki behar izatea.
Ziurrenik, dagoeneko badakizu hurrengo larunbatean manifestaldia egingo dela Bilbon. Gainera, ziur nago han ikusiko dugula elkar. Beraz gaurkoan beste gai zeharo ezberdin bati heldu diot.
Aurrekoan kanpoan ikasten dagoen lagun bat etorri zen. Egun gutxi egongo zenez biok ostegun unibertsitario bat egitea erabaki genuen, nahiz eta jada ez garen unibertsitario (beno, bera bai, baina ez sensu stricto). Bilbora joan, Someran afaldu eta dena itxita ikusi ondoren Bilbira joan ginen. Desertua zirudien. Benetan, ez dut inoiz Bilbi hain hutsik ikusi. Iratxo taberna ere bare-bare zegoen.
Tabernariek esan ziguten oraingo ordutegiaren errua dela, ordubatean dena itxi eta hutsik egon behar duela, munizipalak oso tonto jarri direla Bilbon… baina ez da hori arrazoia! Izan ere orain dela bost urte Iratxo taberna hustu behar zuten bakoitzean (eta hori berandu izaten zen) handik bota behar gintuzten. Eta taberna beterik zegoen. Baina orain ordua baino lehen hutsik dago taberna. Arazoa, beraz, beste bat da.
Ideiari buelta batzuk ematen egon ginen eta konturatu ginen arazoa Bologna bera dela. Ikasleak hain dira full time ezen ezin duten ostegun unibertsitarioa gozatu. Ikasle izatea jada jardunaldi osoko lan bat da. Bere garaian kanpaina handiak egin genituen Bologna zer zen azaltzeko… baina ez genuen detaile hau aurreikusi. Tabernariak ziren erronka. Eurak konbentzitu behar genituen greba egin zezaten, manifestaldietan parte har zezaten, eta ez unibertsitateko langileak! Beno, ea gutxienez gaur zortzi Bilboko kaleak bete eta ondoren ere giro apartez gozatzeko aukera dugun, ezta?
Atzo hitzaldia egin nuen. Nahi duenak hemen eskuratu dezake: http://www.slideshare.net/Theklan/bologna-prozesua/download.
Hori bai, ondo ikusteko bi letra-tipo izan behar dituzu ordenagailuan: Tiza eta Sketch Rockwell.
Aurrekoan Parisen ikasten dagoen lagun bat etorri zen bisitan. Pote eta pote artean artikulu hau idazteko ideia bat eman zidan, eta egia esan nahiko kuriosoa iruditu zitzaidan. Artikuluaren izena “Bolognaren Paradoxa” izendatzea ere esan zidala uste dut… baina beno, hori agian nire burmuinak sortu zuen.
Kontua da ikasle mugimenduak askotan salatu duela Bologna Prozesuarekin sortu den “Full-Time” ikasle eredua. Ikasleak 8 orduko lan-jardunaldia du gutxienez eredu honetan eta, horregatik, ez da tarterik uzten beste gauza batzuk egiteko, adibidez. militatzeko. Aurrekoan Leioan ikasten dagoen batek ere esan zidan goizean goiz igotzen dela campusera bilerak klaseak hasi aurretik egin ahal izateko. Egunean zehar ez omen dago tarte handirik.
Baina enpresariak konturatu dira euren langileek ez dutela “enpresarekiko maitasuna”, eta asko kostatzen zaiela konpromisoa edo elkarlana bezalako kontzeptuak ulertzea. Horregatik orain ikasleak militatzera derrigortu nahi dituzte. Eta hitzaldiak ematen dizkiete, nolabaiteko aurremilitantzia mahaietan egiten diren bezalakoak: konpromisoa, elkarlana, lanen banaketa, besteekiko konfidantza. Eta talde batean militatzearren kredituak ematen dituzte orain… derrigorrezkoak.
Enpresek zuzendutako mundu honetan alderdi politikoen lekua Adidas edo Volkswagenek hartu dute. Orain enpresek dute garrantzia, gure marka, gure taldea. Enpresa gurea dela saldu nahi digute, nahiz eta kapitalak esku berdinetan jarraitu. Hori da Bolognaren Paradoxa: ikasle militantzia ukatzen du lehenengo eta gero euren parametroen arabera erregulatzen du.
Iniciativa Internacionalistaren alde bozkatzeko arrazoi asko daude, eta bakoitzak bereak izango ditu. Nik badut beste bat eta, normalki idazten ditudan artikuluak irakurtzeko ohitura baduzu jakingo duzu hezkuntzarekin lotuta egongo dela. Eta asko pentsatu gabe ere Bologna prozesuarekin lotuta dagoela ere ziur asmatu duzula.
Bologna Prozesua da Europatik hezkuntzako kideei gehien eragingo dien gaia, zinez diot. Ez da aldaketa txiki bat, aldaketa estruktural bat da, kapitalaren europaren aldeko beste aldaketa bat. Europako enpresariek gastuak esternalizatu nahi dituzte eta horregatik egiten dute (aste honetan Radio Euskadin Mondragon Unibertsitatekoek argi esan duten bezala). Eta Bologna Prozesuari aurre egiten dieten alderdien artean II da parlamentari bat ateratzeko aukera gehien dituena.
Aralar agian kontra dago (agian diot benetan eurek ere ez dakitelako) baina Bolognaren aplikatzaile diren ERC eta BNGrekin doaz zerrendan. Ezker Batuak ere batzuetan kontra dagoela esan du, baina Kataluniako euren filiala izan da ikasleak kolpatzearen arduraduna. Beste alderdi batzuek ere adierazi dute Bologna gelditzeko nahia, adibidez Izquierda Anticapitalista edo PCPE, baina ez dute Euskal Herriarekiko IIk erakutsi duten jarrera. Baina horiei bozkatzea zuen aukera da, noski!
Bologna Prozesua gelditu beharra dago, eta hori instituzioetatik ere adierazi behar da. Langile guztiok, ikasle guztiok, langabetu guztiok bestelako hezkuntza eta unibertsitate baten alde egin behar dugu, eta hori da Iniciativa Internacionalistak proposatzen duena. Nik neure bozka argi daukat!
