Joan zen artikuluan orain astebete Donostian izan zen “Hezkuntza Deialdia”ri buruz hitz egiten nuen. Ondo joan zela uste dut, interesgarria bertan egondako parte-hartzea eta are interesgarriago martxoaren 13an deitu den mobilizazio nazionala. Hezkuntzan gauzak mugitzen ari dira, eta badirudi hezkuntza sistema propio bat izatearen alde gaudenok ere pausoak eman ditugula.
Eta hezkuntzan gauzak mugitzen ari direla diot Donostiako bileraren hurrengo egunean PPk antzekoa egiten zuelako Toledon. PPk Hezkuntza Hitzarmen bat lortzeko minimoak zeintzuk diren definitu zituen eta erraz jarri dio Hitzarmena Cuatroko kazetariaren anaia ministroari.
PPk argi du zer den egin behar dena hezkuntza estatu interesen arabera gehiago lotzeko: Nafarroan Azanza-Catalánek egiten dutena indartu, EAEn Isabel Celaák egiten duen moduan. Eta gozoki hori erraz sal dakioke Gabilondori. PSOEk ez du nahi gatazka egotea hezkuntzan eta PPk hori eskaintzen dio: Educación para la Ciudadanían duten jarrera lasaitu eta trukean “España, una, grande y libre” egonkortu hizkuntza eta curriculumean. Sanzek nahi duen bezala eta, beraz, Xabier Azanzari gustatzen zaion bezala (berak dioenaren arabera). Hizkuntza ereduak egonkortzea, euskalduntzen ez duten ereduak indartzea eta curriculum komuna indartzea.
PPk martxoan jarri du muga akordioa lortzeko. PSOEk ere epe bera jarri du hitzarmena lortzeko. Martxoa da euskaldunok dugun muga hezkuntza mugimendu sendo bat eratze bidean jartzeko. Orain zurea ere bada ardura: Rajoyren eredua edo euskaldunon erabakitako hezkuntza eredua. Toledoko proposamena edo Hezkuntza Deialdia.
Bai, zuk! Deialdi bat duzu hezkuntzaren egoeraz kezka baldin baduzu. Deialdi bat duzu gaur zortzi, Celaá/Ares, Catalán/Azanza edo Maitia/Brissonek egin dituzten politiken aurka baldin bazaude. Euskal Herriak Bere Eskolak (EHBE) luzatu du deia eta izen ponpoxoa jarri: Hezkuntza Deialdia. Helburua ez da beste manifestu bat kaleratzea edo batzar bat gehiago egitea. Helburua hezkuntza propio baten alde edo euskara eta euskal curriculumaren alde gaudenak bildu eta elkarlanean mobilizazio dinamika bat adostea izango da.
Eta arrazoiak ez dira falta, ez. Hastera ematen dizkigute arrazoi berriak. Ikasturte hasieran baziren arrazoiak, orain arteko egoera larria zelako: TIL eredua Nafarroan; Euskal Curriculumaren ordez Espainia eta Frantzia ikastea; Ipar Euskal Herrian euskarari egiten zaion mespretxua; unibertsitateetan Bologna bezalako prozesu neoliberalak; eskola txikien itxiera eta haurren deserrotzea; finantziazio eskasa… baina ikasturte honetan arrazoi gehigarriak eman dizkigute: TIL ereduarekin D eredua desagerrarazteko aukera; Euskal Herria terminoa Nafarroa eta EAEn zentsuratzeko mehatxua; euskararen ofizialtasunaren mespretxua Euskararen Erakunde Publikoaren aldetik; zonifikazioarekin jarraitzea Nafarroan; EAEko Curriculumaren dekretu berria… eta abar luze, luzeegi bat.
Honi guztiari buelta emateko aukera paregabea dago hurrengo larunbatean. Hurrengo hilabeteotan hezkuntzako indar soberanistak batu eta mobilizatzeko erronka dugu. Eta indar horiek Hezkuntza Sistema Nazionalaren eraikuntzan jartzeko aukera baliatu behar dugu. Guztiok batera ekiten badugu, lortuko dugu.
Gabonetan denok nahi dugu gure hurkoarentzat hoberena. Eta horregatik artikulu hau Celaári ahalik eta azkarren osatzea opatzen hasiko dut. Izan ere aldakak osatzen zailak dira eta Hezkuntza Sistema Nazionala eraiki nahi dugunok norbait behar dugu geure kexak helarazteko.
Egia esan hurkoarekin gogoratzen gara baina, batez ere, gure lagun eta senideekin akordatzen gara. Batzuetan hala ere Gabonetako opari eder bat aukeratzen pasatzen gara. Hori gertatu zaio Isabel Celaári oraingoan ere. Bere alabari lanpostu bat oparitu nahi zion gabonetarako, baina badirudi ez zaiola guztiz ondo atera eta Olentzerok guztioi esan digula zein izan den Isabelen eskaria.
Unibertsitatean 300 irakasleren lanpostuak egonkortu nahi dituzte. Irakasle guzti hauen lanpostua ez da finkoa eta, horregatik, sindikatuek akordio proposamen bat aurkeztu zieten aurrekoan UPVri eta Hezkuntza Sailari. Akordioa ia erabatekoa zen, behintzat unibertsitatea eta sindikatuak ados zeuden (aspaldiko partez). Baina, et, et, et, sorpresa! Celaák ezezkoa eman zuen eta beste 30 irakasle gehitu behar zirela esan. Hasieran badirudi ideia ona dela: 300 irakasle kontratatu beharrean 330. Baina Isabelek beste plan bat zuen eta 30 horien artean bere alaba zegoen zerrendatuta. Xantaia argia: edo nire alabak kontratu finkoa du, edo ez dago akordio sindikalik.
Gabonetarako entxufe bat oparitu nahi zion Sailburuak. Eta Olentzerok aldaka hautsi bat ekarri dio azkenean. Horrelakoa da Olentzero: ondo portatu denak baino ez ditu opari onak jasotzen. Besteei ikatza baino, erorketa arriskutsuak oparitzen dizkie gaur egun.
Bai, hala da. Kezkatuta nago, eta uste dut arrazoi nahiko ditudala egoteko. Ez dakit errua krisiarena den, jendea lasaiegi dagoela, jendarte eredua aldatu dela… edo zer den, baina beste zerbait espero nuen. Izan ere ikasturte honetan hiru adierazpen larri entzun ditugu hiru administrazio ezberdinetatik eta egondako erantzunak txikiak izan dira.
Hasteko, Perez-Nievasek, gero Catalánek, eta bien artean euren ikasle ona den Azanzak euskararen aurkako erasoak errepikatu dituzte. Euskal Herria terminoa duten testu liburuak erabiltzen dituzten ikastetxeei isunak jarriko dietela esan zuten. Gero testu liburu horiek ere ez-ofizialtzat joko zituztela. Eta hau gutxi balitz ez dute inongo intentziorik zonifikazioarekin amaitzeko.
Brisson ere, etorri da Deiadar Mobilizazioari erantzunez: euskarak ez du ofizialtasuna behar, hizkuntza ofizial bakarra frantsesa delako. Eta gero hau euskararen aldeko erakunde batean jartzen dute.
Azkena Celaá andere handia izan da. Euskara konfrontazio hizkuntza dela. Euskaraz heztea dotrinatzea dela. Testu liburuetan Euskal Herriak ez duela lekurik. Ikastolei dirutza bat murriztuko diela. Espainia gehiago ikasi behar dela.
Eta zein izan da Euskal Herriko hezkuntza mugimenduaren erantzuna? Txikia. Zerbait egon da, baina oso murritza. Esan didate gauza hauek denbora behar dutela, zerbait mugitzen dabilela, batez ere EHBEren aldetik. Baina bitartean denborak aurrera doa eta ez da erantzunik ikusten. Kezkatuta nagoela esan dut hasieran. Bada, kezkatuta baino gehiago, lotsatuta nago. Espero dut egoerak behar duen erantzuna izatea ikasturte honetan.
Atzo hitzaldia egin nuen. Nahi duenak hemen eskuratu dezake: http://www.slideshare.net/Theklan/bologna-prozesua/download.
Hori bai, ondo ikusteko bi letra-tipo izan behar dituzu ordenagailuan: Tiza eta Sketch Rockwell.
34 gazte eraman dituzte. 34 ikasle, 34 lagun, 34 seme-alaba, lehengusu eta maitale. 34 langile, 34 militante. Eta momentu horietan, Matrixeko filmetan gertatzen den bezala, denbora gelditzen da, bihotzak salto bat ematen du eta, izen-zerrenda amaigabearen atzetik ezinegonak asaldatzen nau.
Hori da euren nahia, noski. Jendearen etsipena, ardi beltzik gabeko artalde otzana lortzea. GALek Josu Muguruza hil zuenean Presidentziaren Ministro zenak bere gezur ofizial bat esango du ondoren. Eta horrekin pozik, badakielako NODOaren antza duen EiTBk dena errepikatuko duela, hitzez-hitz. Baita hanka-sartzeak ere. Africa Baeta ikusten dut ondoren, lotsagabea. Eta agian delitu diren pentsamendu batzuk etortzen zaizkit burura. Gero balorazioak irakurtzen ditut. Baita Segiren komunikatua ere. Manifestaziorako deialdia dator, geroago.
Urteak baditut, eta jada ez ditut atxilotutako gehienak ezagutzen. Baina badira batzuk, ikasle militantzian ezagututakoak, lagun baten mutil-laguna eta aspaldiko juergakideren bat. Baina guztiak jada barnean sentitzen dituzu. Eta inkisidore anker horiek zer nahi ote duten galdetzen diot neure buruari.
Gaur, manifestaldi jendetsua izango dela espero dut. Milaka ahotsek berriro ere (zenbatetan beharko?) “aski da!” esango dugula. Konponbidearen bilaketan jarraituko dugun milaka herritar, adin guztietako gaztez osatutako tsunamia. Etorkizunera begiratzeko garaian gaudela diote batzuek. Nik ere hala dela uste dut. Probokazioekin jarraituko dute. Kartzelak betetzen jarraituko dituzte. Eta gero… gero irabaziko dugu! Animo gazteok! (Eta ongi-etorri, Frade!)
Aurrekoan Parisen ikasten dagoen lagun bat etorri zen bisitan. Pote eta pote artean artikulu hau idazteko ideia bat eman zidan, eta egia esan nahiko kuriosoa iruditu zitzaidan. Artikuluaren izena “Bolognaren Paradoxa” izendatzea ere esan zidala uste dut… baina beno, hori agian nire burmuinak sortu zuen.
Kontua da ikasle mugimenduak askotan salatu duela Bologna Prozesuarekin sortu den “Full-Time” ikasle eredua. Ikasleak 8 orduko lan-jardunaldia du gutxienez eredu honetan eta, horregatik, ez da tarterik uzten beste gauza batzuk egiteko, adibidez. militatzeko. Aurrekoan Leioan ikasten dagoen batek ere esan zidan goizean goiz igotzen dela campusera bilerak klaseak hasi aurretik egin ahal izateko. Egunean zehar ez omen dago tarte handirik.
Baina enpresariak konturatu dira euren langileek ez dutela “enpresarekiko maitasuna”, eta asko kostatzen zaiela konpromisoa edo elkarlana bezalako kontzeptuak ulertzea. Horregatik orain ikasleak militatzera derrigortu nahi dituzte. Eta hitzaldiak ematen dizkiete, nolabaiteko aurremilitantzia mahaietan egiten diren bezalakoak: konpromisoa, elkarlana, lanen banaketa, besteekiko konfidantza. Eta talde batean militatzearren kredituak ematen dituzte orain… derrigorrezkoak.
Enpresek zuzendutako mundu honetan alderdi politikoen lekua Adidas edo Volkswagenek hartu dute. Orain enpresek dute garrantzia, gure marka, gure taldea. Enpresa gurea dela saldu nahi digute, nahiz eta kapitalak esku berdinetan jarraitu. Hori da Bolognaren Paradoxa: ikasle militantzia ukatzen du lehenengo eta gero euren parametroen arabera erregulatzen du.
Bihar, larunbata, Ikasle Eguna ‘09 ospatuko da Arrasaten. Ikasle ez direnek ere ateak irekita dituzten arren ikasle mugimenduaren egun handitzat hartu behar dugu. Egun horretan ikasturteko egitasmo nagusiak azaldu eta azken urteotan bildu eta erabakiak hartzeko determinazioa erakusten du Ikasle Abertzaleakek.
Aurten Arrasaten marra gorriak margotuko dituztela zin egin dute. Eta horrelako egitarauarekin ez da zaila izango. Goizean topaketak, ondoren herri bazkaria. Arratsaldean kalejira eta ikasle taldeen musika maratoia. Manifestaldia eta ekitaldiaren ostean kontzertu bikaina: KOP, Esne Beltza, Des-Kontrol, Zea Mays eta Beste Batekin erromeria. Eta hau gutxi balitz Radio Afu eta Aritz Sound Systemekin dantzaldia karpa txikian.
Bertan ikusiko dugu elkar!
Aste honetan Rubalcabak deklarazio bereziak egin ditu EAEko hezkuntza markoaren inguruan. Azken aldian tematuta daude “Educación para la Paz” izeneko inposaketarekin. Honetan euskal gatazka “onen eta txarren” ipuin batean kokatuko dute eta, horretako, alde bateko biktimek eskoletan hitzaldiak eman ditzaten nahi dute. Baina giroa berotzeko lehenago hainbat adierazpen behar dituzte, noski. Ezin dute horrela, bat-batean, inposaketa burutu. Batzuk normalak dira, adibidez Celáa, edo Pagazaurtundua gaiari tiraka agertzea. Baina badira beste batzuk girotzeko direla, Lamarka edo Rubalcabarenak, adibidez. Metodoa honakoa da: Celáa eta hainbat biktimek proposamena egin dute; ondoren Lamarkak testu bat aurkeztu du gazte gehiegik “biolentzia” onartzen dutela esanez; eta azkenik Rubalcaba etorri da gurera esatera “Zerbait gaizki dagoela EAEko hezkuntza sisteman gazte askok biolentzia legitimatzen badute”. Metodo horrekin berehala poliziak eskoletan ikusiko ditugu, bakezaleek bakeaz bakean hitz egin dezaten, ikusiko!Baina Rubalcabari gauzatxo bat ahazten zaio: gaur egungo “Hezkuntza Sistema” Buesak sortu zuen, EAEko Hezkuntza Sailburua zelarik. Hau da, eskolak “biolentoak” sortzen baditu eurek eginiko sistema dela eta izango da. Baina haruntzago joango naiz: 1993an Buesak “Euskal Eskola Publikoaren Legea” egin zuenean Espainiako Hezkuntza Ministerioa Rubalcabaren eskuetan zegoen. Hau da, momentu honetan EAEn dagoen hezkuntzak “biolentoak” sortzen baditu errua Buesa eta Rubalcabarena izango da, eta ez beste inorena, legeri markoa bera eurek moldatu zutelako… ezta?
