Zer da euskaldun bat? Orson Wellesek egin zuen dokumentalean nahiko argi utzi zuen: “euskaldunak zer diren esatea baino errezagoa da zer ez diren esatea, eta ez dira ez frantsez ez espainolak (…)”. Baina oraindik ere arazoak sortzen ditu kategoriak sortu behar direnean. Azkeneko eztabaida Wikimedia Commonsen ireki da honen kontura. Commons wikipedia guztietako argazkiak gordetzeko lekua da eta bertan libreki lizentzia askea duten argazki guztiak igo daitezke. Baina argazkiak kategorien barruan sartu behar dira, orden pixka bat jartzeko kaosean. Eta kategoria horiek nahas-mahasa sortu dute Euskal Herriaren kasuan. Orain arte Basque Country izeneko kategoria bat zegoen eta Spain eta France kategorien azpian sartzen zen… baina noski, ez du zentzurik Frantziako azpikategoria batean Gasteizko argazkiak egoteak, noski! Beraz eztabaida interesgarri bat ireki da Euskal Herriaren kategorizazioaren inguruan. Nahi duenak http://commons.wikimedia.org/wiki/Category_talk:Basque_Country helbidean irakurri eta parte har dezake, noski!
Berehala hasiko gara Rentrée eta Corticoleen astearekin eta komunikabide guztietan urtero egiten diren berri berberak irakurriko ditugu: ume batzuen lehenengo eskola eguna ikusiko dugu Teleberrian, negar eta guzti. Beste ume batzuk, bitartean, pozik agertuko dira kamaren aurrean oporrak pasa ondoren euren gelakideekin berriro elkartu eta oporren inguruan solasteko aukera izango baitute. Agertuko dira hezkuntza arlo ezberdinetako agintariak eskolaren batean gure Hezkuntza Sistemen onuren inguruan hitz egiten, nahiz eta denek Hezkuntza Sistema singularrean erabiliko duten. Unibertsitateko agintariek ere berdina egingo dute. Eta agertuko dira erreportaje ezberdinak, testu-liburuen prezioa dela eta. Kontsumitzaileen Elkarteren batek esango digu geroz eta gehiago aldi bakarrean erabiltzeko testu-liburuak sortzen direla. Eta gero COPEn eta Antena3 bezalako komunikabidetan El Corte Inglesek uniformeak erosteko sistema erosoak proposatuko ditu. Azkenik estatistika orokor batzuk emango dituzte eta politikariak ere lanera itzuli direla esango digute.
Baina datu guzti horietan komunikabide gehienetan hainbat estatistika aipatzea ahaztuko dute. Adibidez urtero milaka eta milaka gazte euskaraz jakin gabe ateratzen direla derrigorrezko eskolatik, euren legeak ere bete gabe. Ez digute aipatuko Euskal Curriculuma dagoeneko prest dagoen lehenengo ikasturte honetan Hego Euskal Herri osoan Espainiaren inposaketa berria den “Educación para la Ciudadanía” ezarriko dutela. Ez digute esango ikasturte honetan enpresek erabakitako Titulazio Mapak onartuko direla unibertsitatetan. Rentréea cool delako, informatiboetan emateko berri on hutsal horietako bat baino ez.
Onartzen dut. Azkeneko aste hauetan kanpoan egon naizenez deskonexio latza daukat nire herriko errealitatearekin. Noizbehinka internetera konektatu eta zer gertatu den irakurri ohi dut… baina gehienetan déjà-vu sentsazio arraro bat izan ohi dut.
Munduan berriro ere gerra hotsak entzuten dira, noizbait gerrarik ez balego bezala. Hau idazten nagoela Sirian naiz, teorian Gaizkiaren Ardatza den herrialdea. Eta hemen eguneroko bizitzaren gerra baino ez da nagusi. Hemen mendebaldea “Yorgtxi Bux” eta “Maikal Jakson” dira. Eta euskaldunak Osasuna eta Atletico de Bilbao.
Eta nahaste guzti honetan zaila da hezkuntzari buruz idaztea. Gure eskoletan zein eurozentristak garen esatea baino ez zait bururatzen. Historia, kultura, geografia, matematikak… gure zilborretik aztertzen ditugu. Mesopotamia? Gixajo batzuk Etruskoekin alderatuta! Eta Brunelleschiren kupulak Sinanenak baino hobeak direla ere sinetsi behar!
Aurreko batean irakurri nuen Euskal Curriculumaren inguruko testuetan ekarpen oso interesgarria, curriculum ez eurozentrista egin behar genuela zioena. Zenbat arrazoi. Zenbakiak antza arabiarrei kopiatu genizkien eta eurek beste batzuk erabiltzen dituzte. Historian ikasten duguna errealitateen parte txiki bat baino ez da, errealitatea denean, gutxienez! Eurozentrismoa, inperialismoaren beste aurpegi bat baino ez. Guretzat Egipziar bat eta Irakiar bat bereiztea bezain zaila da eurentzat edozein okzidental ezberdintzea. Eta horregatik, norbaitek esan zuen moduan, euskaldun batzuek espainiarrak izan edo ezer ez izatea aukeratu behar dutenean, portugesak izatea aukeratzen dute hemen. Gora Mari Jaia!
Aurreko artikuluan esaten nuen Allah hala nahi bazuen artikulu hau atzerritik idatziko nuela. Eta hala da. Europan nago eta begiak eskubira mugitzen baditut itsasadar baten bestaldean Asia ikusten dut. Geografia askorik ere ez da behar non nagoen jakiteko, baina espainiar pasaportea duzuen irakurleek badakizue `con cien canones por banda, viento en popa a toda vela` hasten den olerki famatu hori. Agian frantses pasaportea duzuenek ez duzue ezagutuko… curriculumaren kontuak dira horiek.
Askotan entzuten zaie espainiar ilustratuei, sasi-intelektualei, abertzaletasuna bidaiatzen sendatzen dela. Bada! Niri bidaiatzen dudan bakoitzean ez zait horrelakorik gertatzen. Lotsatzen nau muga bat pasa eta poliziari pasaportea erakusterakoan `spanish?` galderari `yes` erantzun behar izatea. Pasa naizen herrialde guztietan euren ikurrak, hizkuntza eta ohiturak ikasteko eskubidea badute eta ez dut inor ikusi bere herria utzi eta beste batean fusionatu nahi duenik. Sarrionandiak esaten zuen, eta agian beste norbaitek ere, independizatu denak ez duela nahi izaten berriro koloniako hiritar izatea.
Nik herri bat nahi dut, euskal txobinistak kritikatu ahal izateko, pasaportean guk aukeratutako animaliak eduki ahal izateko iruditxoetan eta berriro ere Sarrik esaten zuen bezala banderak berriro kalera atera behar ez izateko.
Munduko beste herritarrak gorrotatzen dutenek esan ohi dute abertzaletasunaren sendatzeko erarena. Nik bidaiatzen dudan bakoitzean gehiago ikasten dut eta munduko herrien mapan agertzea baino ez dut nahi izaten. Eta beste herriak ulertzen nirea indartzen dut, eta ez alderantziz.
Gaurko Garan aurrekoan Karadzicen alde egon zen manifestaldiaren berri irakurri dut (http://www.gara.net/paperezkoa/20080731/89278/es/El-Gobierno-serbio-entrega-Karadzic-tras-manifestacion-panserbia) eta harritu nau agentziek 15.000 pertsonen zenbakia ematea manifestaldirako. Madrilen ohituak gaude 1.000.000 duten manifestaldien zenbakiak entzutera, baina ez nuen uste munduan zehar zifrak hainbeste puzten zirenik.
Orain zaila daukat demostrazioa egitea, baina sinetsidazue, han bainengoen. Aurreko asteartean Belgradon egon zen manifestaldian 2.000 ere ez ziren egongo, eta erdiak friki handiak ziren. Argazkirik ere badut, baina orain ezin igo hemendik.
Badirudi x10 egitea ohitura zabaldua dela munduan… zer egingo diogu bada!
Azkeneko hiru aste hauetan hiru berri pozgarri irakurri ditut hezkuntzari dagokionez. Badakigu Hezkuntza Sistema Nazionalaren eskubidearen aldarrikapenaren baitan hiru direla ardatza nagusiak: euskal curriculum bat izateko eskubidea, Euskal Unibertsitatea eraikitzeko eskubidea eta eskolaren bidez euskaldundua izateko eskubidea. Ba azkeneko hiru astetan hirutan hiru izan ditugu.
Lehenik eta behin Kursaalean Euskal Curriculuma aurkeztu eta herriratu zen. Tresna hau dagoeneko guztien eskura dago Wikibooksen. Bertatik ez bakarrik irakurri eta zabaldu… konpetentzia eta edukiak garatzeko aukera ere badago.
Bigarrena San Pedro egunaren bezperan izan zen. Euskal Unibertsitatearen bidean pauso atzeraezina eman zen Euskal Unibertsitatea Fundazioa aurkezterakoan. Lehenengo campusa Tolosan irekiko dutela iragarri zuten, baina bestelakorik ere irekiko dela Nafarroan argitara eman zuten. Eta ziur nago unibertsitate hau irekitzeko geratzen diren bizpahiru urtetan berri pozgarri gehiago entzungo ditugula.
Hirugarrena aste horren bueltan ere izan zen. Eskolak euskaldundu behar duela milaka herritarrek eskatu dugu, baita sinatu ere. Orain dela bi urte jasotako 107.768 sinaduretatik gorakoek hala adierazten dute. Baina Euskal Herria kontinentalean Euskararen Erakunde Publikoa, eta Nafarroan Vascuencearen Instituto Navarroa izeneko iruzurrak baino ez dituzte sortu eskari hau estaltzeko. CAVen oraindik bueltaka dabiltza eta bakoitzak bere posizioak hartu ditu. Ezker Abertzaleak ere eskola euskalduntzeko bere proposamena aurkeztu zuen 28an Donostian.
Pozteko moduko hiru berri. Ospatzeko modukoak… nik Iruñean ospatuko ditut, Bodegika tabernan.
Gaur da E eguna. Ez naiz Hezkuntzaren Historian aditua, baina badakigu hezkuntza estatuen eta boteretsuen esku egon dela beti. Hezkuntza hasieran jauntxoen eta elizaren esku baino ez zegoen. Baina Industria Iraultzaren ondoren herritar gehienek hezkuntza behar zutela konturatu ziren eta horrela ekin zioten hezkuntza unibertsalizatzeari. Hezkuntza guztientzat, langileak bakar batzuentzat.
Baina beharrak behar ziren eta hezkuntzaren demokratizazio moduan ezagutu dena eman zen: estatuen interesen arabera eraikitzeko eskola bat. Hizkuntza bakar batean, eredu bakar batean. Guztiak espainiar edo frantziar biztanleak, adibidez. Eta hizkuntza bakar batean: homogenizazioa, alienazioa, desnazionalizatzea.
Eta momentu horretan sortu ziren lehenengo ikastolak Euskal Herrian. Euskaraz, eredu pedagogiko berri batekin eta finean Hezkuntza Sistema Nazional baten aldeko eskolak ziren. Eta hain handia izan zen bere arrakasta, hain handia herriak eginiko eskaria, hezkuntza publikoan ere euskara sartzea lortu zela.
Euskaraz bai, baina oraindik espainol eta frantses gisa hezten ziren ikasleak, baita herri mugimenduak sorturiko ikastoletan ere. Eta ideia horretatik abiatu zen Euskal Curriculuma sortzeko asmoa. Gaur da eguna. E Eguna. Edo EC eguna deitu beharko genuke? Lehenengo aldiz historian Euskal Curriculum bat izango dugu, herriak sortua eta herriarentzat. Gaur Kursaalean ekitaldi batean aurkeztuko da, eta orain herriaren esku egongo da. Euskaraz funtzionatzen zuten heziguneak sortu genituen, herritarren lanarekin. Orain Euskal Curriculumarekin jardungo duten heziguneak eraikitzea guztion esku dago berriro. Zorionak guztioi!
Berri onak. Oso onak. Inork ez daki zer gertatuko den Hego Irlandan Europako Tratatuari ezezkoa eman ondoren. Lisboako Estrategian oinarritutako Lisboako Tratatu bat egin dute. Eta bozkatzeko aukera eman den leku bakarrean ezezkoa atera da.
Lisboako Estrategian oinarrituta Bologna Prozesua garatzen ari dira. Noizko honen gaineko erreferendum bat?
Atzo Iñako Perezek koherentzia dela eta berriro aurkeztuko ez zela esan zuen. Baina badirela bere taldean katedradun diren 5 kide guztiz gai direla aurkeztu eta irabazteko. Porra bat egin beharko genuke…
Nire apustua honakoa: Iñaki Goirizelaia, besteak beste Leioan azkeneko hilabetetan egon diren polizia sarrera guztien arduradun politikoa.
Gaur hasi dute Hego Euskal Herriko milaka ikaslek espainiartasun froa. 3 egunetan ea Espainiak ezarritako edukiak ondo barneratu dituzten neurtuko da. Pedagogikoki honek duen balioa oso kritikagarria da. Unibertsitatetan geroz eta ikasle gutxago dauden bitartean muga selektiboak jartzen jarraitzeak zein zentzu duen kritika daiteke. Guzti hori edozein ikasle espainiarrak pairatuko du. Euskal ikasleek, gainera, inposaketa kultural bat jasotzen dute.
Frogarik nahi? Gaurko azterketan espainiako hizkuntza, literatura eta historia izango dira.
Noiz desagertuko da? Noiz utziko diote ikastetxeek euren ikasleak froga hoentara bidaltzeaz? Gora garraiolariak!
