rssgaur8 logotipoa

Augmented Reality: Euskaraz, zenbat errealitate?

Augmented Reality. Azkenaldian oso modan dagoen teknologia da. Geokokapenean oinarrituz, mundu fisikoari informazio erantsia gaineratzen dio gailu eramangarri baten bitartez. Begien aurrean agertzen zaigunaren gainean Interneterako estekak agertuko balira bezala. Hobeto ulertzeko, Teknopolis saiorako grabatu genuen Vlog ataleko kapitulu hau ikus dezakezue (2 minutu).


euskaltube.com bideoak | Izenburua: VLOG_4: Errealitate areagotua | Erabiltzailea: teknopolis

Ondo. Ulertu dugu zer den Augmented Reality delako hori, eta izan ditzakeen aplikazioak. Baina, euskaraz… nola esaten zaio euskaraz? Inongo hiztegi, estilo liburu edo akademiaren arauetan ez baita ageri.

Bada, badirudi, euskararen Augmented Reality-ak errealitate bat baino gehiago dituela. Bideo hori grabatzeko gidoia prestatzen aritu ginenean, zalantzak sortu zitzaizkigun. Eta Teknopoliseko erredakzioak “Errealitate Gehitua” erabiltzea hobetsi zuen, Andoni Sagarna euskaltzainaren Iparroratza blogean halaxe ageri zelako.

Bideoa grabatu ostean, ordea, zuzentzaileek erabaki zuten ez zela Errealitate Gehitua, “Errealitate Areagotua” baizik. Halaxe irakur daiteke bideo honen transkripzioan, baita Elhuyarreko beste argitalpen batzuetan ere. Besteak beste Igor Leturiak idatzitako artikulu bikain honetan.

Ordutik, hainbat blog eta agerkaritan irakurri dut euskaraz Augmented Reality delakoari buruz. Arkaitz Zubiagak, esaterako, “Errealitate aberastua” esaten dio “Gaur8“n. Gorka Julio Teketen-ek, aldiz, “Errealitate hedatua” erabili du “Berria“n argitaratutako artikulu batean.

Ikus ditzagun gaztelaniazko “aumentar” aditzaren euskarazko adierak:
Euskalterm hiztegian: Handitu, handiagotu.
Elhuyar hiztegian: Handitu, handiagotu, gehitu, gehiagotu, emendatu, ugaldu, areagotu.
3.000 hiztegian: Gehitu, aniztu, berretu, ugaritu, gurendu, agregatu, eratxiki, emendatu, handitu.

“Errealitate Gehitua”, “Errealitate Areagotua”; “Errealitate Aberastua”, “Errealitate Hedatua” edo besteren bat… Nola esan behar zaio euskaraz?

Irekia

Patxi Lopezek gidatutako Eusko Jaurlaritzak gonbidapena luzatu zidan bart Gasteizen aurkeztu duten Irekia egitasmoaren ekitaldira joateko.

Ez dut hausnarketa politiko sakonik egiteko asmorik, baina nire iritzia azaltzen saiatuko naiz.

Irekia proiektuak orain oso modan jarri den “Open Government” kontzeptua ei du inspirazio iturri. Nolabait esateko, Gobernuak hartuko dituen erabakietan herritarren iritzia ere kontuan hartzea omen da helburua.

Hitz egin nezakeen Obamak eta Lopezek; AEBek eta EAEk dituzten ezberdintasunen inguruan, edo helburu hori teknologia (ere) erabiliz nola erdietsi daitekeen azaltzen saia nintekeen. Bota nezakeen administrazio publikoaren datuak askatzeari buruzko nire iritzia. Intereseko gaiak ditut guztiak, eta Politika 2.0 delakoaren benetako esanahaia ere maiz izan dut hizpide.

Gaurkoan ez diot horri tirako, ordea.

Gonbidapena onartu eta Gasteizen azaldu banaiz, printzipioz edonoren iritzia entzun eta edonorekin biltzeko arazorik ez dudalako da. Hori batetik. Kritikatzeko, lehenago ezagutu/entzun beharraren garrantzia ere azpimarratuko nuke, halaber. Kazetari lanbidean ia alderdi guztietako mitinetan egonda nago, eta prentsaurreko batera joango banintz bezala sentitu naiz gaur. Jakina, lagunez inguratua joateko aukera ere pisuzko arrazoia izan da.

“Demokraziaren” demokratizazioa (!?) ere intereseko gaia dut, edozein herrialdetakoa. Baina orain hilabete batzuk Rahaf Harfoushen hitzalditik oso dezepzionatua atera banintzen, gaur berbera esan dezaket Gasteizen entzun dudanari buruz.

Izan ere, herritarren parte-hartzea sustatu nahi bada, zergatik ez dira kontsulta gehiago egiten? Hori da Administrazioaren erabakietan herritarren parte-hartzea sustatzeko biderik egokiena, zalantza izpirik gabe. Lau urteko txeke zuria eman beharrean, legegintzaldiak dirauen bitartean hartzen diren erabakiak herritarrei kontsultatzea. Udaletxeetatik hasi eta aginterik goreneraino.

Ez zait iruditu Gobernu Irekiaren aurkezpenean horrelakorik esan denik, inondik inora.

Komunikazioaren teknologiak ere erabil daitezke, jakina, herritarren iritzia ezagutzeko, edo gutxienez ezagutzeko bide bat zabaltzeko. Baina esan behar dut teknologikoki ere oso pobrea iruditu zaidala proposamen hau. Webguneari errepasotxo bat eman besterik ez da egin behar hortaz jabetzeko.

Ez dakit. Akaso aurre-iritziz gainezka joan naiz, ondokoa pentsatzea aurre-iritzia bada bederen:

Hautesleen zati handi bati parte hartzen utzi ez zaion hauteskunde baten ondorio den edozein Gobernuk nekez hitz egin dezake herritarren parte hartzea sustatzeaz. Ez hemen eta ezin inon. Beraz, horrelako egoera batean sortutako aginteak ez du eskumen horiek izateko eskubiderik. Eta eskumen horien ondorio diren erabakiek zilegitasun guztia galtzen dute, ondorioz.

Administrazioaren herritarrekiko irekiera beharrezkoa da oso, gobernatzen duenak gobernatzen duela ere. Eta horretarako teknologiak erabiltzea, bide interesgarri eta emankorra izan daiteke. Irekitze hori Twitter erabili eta foro bat abiatzea baino gehiago dela ulertuko balute, marketinaz harago ikusiko balute… gisa honetako ekimenak txalotu ere egingo nituzke.

Ezinezko egingo zait txaloa, ordea, lehen aipatu dudan premisa hori desagertzen ez den bitartean.

Eskola 2.0, nire iritzia oso-osorik

“Berria” egunkariak erreportajea argitaratu du gaur Informazio eta Komunikazioaren Teknologiek Euskal Herrian eta euskararengan duten eraginaren inguruan.

Jon Rejado kazetariak zintzo zintzo laburbildu ditu Maite Goñi, Marko Txopitea, Gorka Julio eta niri egindako galderak.

Ezagutzen dut kazetariaren lana eta badakit sintetizatzea oso lan zaila dela, nire lagun batek dioen bezala, “diseinuaren esklabu” baikara batzutan lan tresna gisa luma (edo hobe esanda, teklatua) dugunok.

Hala ere, eta erantzunak idatziz, e-posta bidez bidali nizkionez, oso osorik hemen argitaratzea erabaki dut. Azken finean, ez nuke nahi egindako lana alferrik gal dadin eta, bestalde, blog honek badu eguneraketa beharrik. Aldez aurretik lana eginda dagoenez, hemen itsastea erabaki dut.

Galdera: TIC edo IKT direlakoen inguruan azpiegitura (ordenagailuak, interneterako konexioa) sustatzen jarraitu arren, helburua ia bete dela uste du Jaurlaritzak. Orain edukietara jauzi egiteko unea dela adierazi du Xabier Sabalza Berrikuntza eta Informazioaren Gizarteko zuzendariak. Iritzi bera al duzu? Zergatik? Jauzia azkar/garaiz/berandu heldu al da?

Erantzuna:
Lehenik eta behin azpimarratu nahi nuke nire iritzia IKTak erabiltzen dituen herritar batena dela, eta asko jota teknologia berriei arreta berezia jartzen dien kazetari batena. Ez nator hezkuntza mundutik eta, beraz, ezagutzen dudana bigarren eskuko informazioari esker dakit.

Hori esanda, hezkuntzan IKTen erabilpena sustatzeko orduan ezberdindu nahi nituzke eskola publikoan egiten ari diren ahaleginak eta pribatuan egiten ari direnak. Lehenengoari helduko diot. Asteon Victor Bermejok, IKTen programaren arduradunak, Eskola 2.0 egitasmoaren inguruan egindako aurkezpena ikusi dut, eta ez zait bat ere zehatza iruditu. Nire irudipena da Jaurlaritza korrika eta presaka egiten ari dela gauza asko eta planifikazio falta handia dagoela. Akaso intentzio oso onarekin ari dira IKTak bultzatzen hezkuntza publikoan, baina plangintza integral baten falta dagoela esango nuke. Hiru alderdi ezberdinduko nituzke: Azpiegiturak, irakasleen formakuntza eta edukiak. Lehenengoari dagokionean, Eusko Jaurlaritzak kontrakoa badio ere, esango nuke nahiko berandu datorrela eskola publikoko lehen hezkuntzako 5. mailako ikasleei IKTen bidezko irakaskuntza sustatzeko baliabideen hornikuntza. Badirudi ikasle bakoitzak netbook edo ordenagailu ultraeramangarri bat izango duela aurten, besteren artean, baina baliabide horiek eskuratzeko deialdia orain gutxi argitaratu da eta, beraz, ezin esan daiteke aurrikuspen nahikoarekin bultzatu denik. Afera honen inguruan, gainera, oso kritiko naiz erabiliko den softwarearen inguruan. Izan ere, nire iritziz, eskola publikoak software librea bultzatu beharko luke, Microsoft bezalako enpresen sistema eragileak eta lizentzia garestiak baztertuz, eta ikasleak softwaren librearen ingurune batean heziz. Baina abiarazte bikoitza izango omen dute aparailuok. Alegia, GNU-Linux banaketa bat ez ezik, baita Windows ere. Baina eskola publikoa ez da alperrik herritar guztiok ordaintzen ditugun zergen bitartez finantzatzen.

Bigarren hutsune nagusia edukien inguruan dakusat. Izan ere, IKTak helburuak erdiesteko bitarteko besterik ez dira. Hezkuntza metodoa egokitzeko beharrezkoa da azpiegitura horiek baliatuta ikasleak hezteko erabiliko diren edukiak sortzea eta hezkuntza sitemaren benetako iraultza eragingo duen plangintza orokor, zehatz, landu eta sakona abiaraztea.

Hirugarren hutsune nagusia hezitzaile edo irakasleen formakuntzan dagoela uste dut. Nire uste apalean, ikasle asko eta asko irakasleak baino jaioagoak dira IKTen erabilpenari dagokionean. Irakasleek IKTak ikasteko nola erabili behar diren irakatsi behar badiete, orduan formakuntza sakon baten beharrean daude. Hiru arlo hauek (hornikuntza, edukiak eta formakuntza) aldi berean abiaraztea akats handia da nire ustez. Metodologia berriaren ezarpena eskalonatua izan beharko litzateke, eta ez korrika eta presaka egindako zerbait.

Eskola 2.0 programak kontzertatutako ikastetxeei dirulaguntza emango die gero eskola pribatuek beren kabuz programa gara dezaten. Ikastolei dagokienean, Ikastolen Elkartea Ikasys sistema garatzen ari da, eta ,edukiei dagokionean aurrerapauso handiak egiten ari direla uste dut, Administrazioari aurre hartuz. Gainera, badira ekimen berezitu eta pertsonala oso gogoangarriak, Ordiziako Jakintza ikastolarenak kasu. Irakasle jakin batzuen jaiotasunari esker metodo, eduki eta inplantazio oso egokia egin da hor. Baina hori ez da nahikoa. Eragite globala beharrezkoa da.

G: Gaurko gizartean egun dauden oinarrizko baliabideen ezagutza nahikoa al da? Nola sustatu beharko litzateke horien ezagutza, behar izanez gero?

E: Gai mardula da hori. Ez baita berdina haur eta nerabeen formakuntza eta helduena. Gizarteak gero eta gehiago ezagutzen ditu oinarrizko baliabide horiek. Baina ez dut uste, salbuespenak salbuespen, hezkuntza sistemaren meritua denik. IKTetan, maiz, modu autodidaktikoan ikasten dira gauzak, eta esango nuke gizartea hezkuntza sistemaren aurretik doala zentzu horetan. Hala ere, ez dut uste oraindik nahikoa denik gizartean dagoen ezagutza. Izan ere, hezkuntza sistema aitzindari izan beharko litzateke arlo horretan. Hori da ezagutza sustatzeko biderik onena. Baina mementuz hori ez da gertatzen.

G:IKTak hezkuntzan izan dezaketen garrantzia ikusi da hainbat egitasmoetan euskara sustatzeko. Gizartera hedatzeko aukera bideragarria al da? Nola egin beharko litzateke teknologia horietara ohituta ez dauden oinarrizko formakuntza (egin behar izanez gero, noski)?

E: Lehenago esan bezala, formakuntza hori apurka egin beharko litzateke. Eta hezitzaileena da formatu beharreko lehenengo sektorea. Programa mailakatu baten bitartez eta urteen poderioz soilik lor daiteke hori. Letra larriz idatzitako hezkuntza sistemaren eraldaketa beharrezkoa da. Hasi lehen hezkuntzatik, eta Unibertsitateraino. Magisteritza ikasleak ez badira arlo honetan hezten, nola heziko dituzte gero Lehen Hezkuntzako ikasleak? Gauzak ondo egin nahi badira, plangintza benetan globala abiaraztea beharrezkoa da.

G: Zeintzuk izan beharko lirateke etorkizunera begirako erronka nagusiak edukien garapenari buruz? Euskarak interneten eta aplikazioetan duen presentzia nahikoa al da? Hobetu al daiteke? Nola?

E: Gizartearen arlo guztietan da eznahiko ezagutza hori. Gainera, euskararen errealitatea oso urrun dago oraindik normalizaziotik. IKTei dagokienean, badira euskarazko tresnak, baina hori ez da garrantzitsuena. Tresna horien erabilpena, euskaraz erabiltzea eta edukiak (baita norbanakoek garatzen dituztenak ere) euskaraz sortzea beharrezkoa da. Euskaraz komunikatzea, azken finean. Facebook euskaraz erabiltzea, adibide baterako.Ez soilik interfazea euskaratzea, bertako elkarrizketa ere euskaraz izan dadila izan behar da helburua. Euskara sustatzeko hiru zutabe nagusi behar ditugu: Menuak (tresnen interfazeak), platerak (edukiak) eta horiek jango dituzten pertsonak (erabiltzaileak) euskaraz egitea.

G: Instituzioek lagundu beharko lukete horretan?
E: Hizkuntza gutxitua den heinean, eta instituzioek normalizazioa helburu badute, diskriminazio positiboa eta instituzioengandiko laguntza beharrezkoa da. Horrek ez du esan nahi gaur egun erabiltzen diren laguntza sistemak nahikoak edo egokiak direnik. Guztia ez da dirulaguntza kontua. Estrategia kontua da eta, arlo honetan, iraganean eta orainean, estrategia eta plangintza falta nabarmena sumatzen dut nik. Intentzioak onak izan daitezke, baina estrategiak eta erabiltzen diren taktikak agian ez dira egokienak.

Hemen azpian txertatuko dut elkarrizketan aipatzen dudan bideoa:

Wargames 2: The dead code


Amaraunean kuxkuxero ari nintzela jakin ahal izan dut 1983ko Wargames film mitikoak baduela bigarren zatia, askotan oso gomendagarriak izaten ez diren sekuela horietako bat: Wargames: The dead code

Segituan arkordatu naiz nola darabilen Luistxo Fernandezek azkenaldian bere hitzaldietan, baita Legazpin Joxe Aranzabalekin batera egin genuen mahai-inguru hartan ere, Wargames filmeko pasadizo bat metafora gisa.

Oraindik ez dut ikusterik izan, baina dagoeneko ari naiz ordenagailura jaisten, eta aurki esan ahalko dizuet nire iritzia. Dena dela, IMDBn 4,4ko nota eman diote 1.200 erabiltzaile inguruk, bere aurrekariari 7.0koa ia 22.000k. Bien bitartean, hemen ikus dezakezue trailerra.

PD: Askoz ere gauza “garrantzitsuago”ak baditut idazteke blogean baina, Teknopata bezala, azken aldian apur bat ez, oso alpertuta nabilenez, bloga elikatzeko aukera paregabea iruditu zait. Hori bai, azken aldian ikasle izan ditudanei: Zin dagizuet aurki agindutako ikasmateriala eskuragarri jarriko dizuedala!

Politika 2.0?

Asko hitz egiten da azken aldian Politika 2.0 kontzeptuaren inguruan. Baina, nire ustez, gehienetan gaizki ulertua dago kontzeptu hori.

Radio Euskadiko Graffiti saioan, esaterako, hainbat aldiz izan dugu aipagai Barack Obamak nola erabili dituen sare sozialak, nola kontratatu duen Facebook-en sortzailea dohaitza sarea osatzeko… etab, etab.

Euskal Herriko politikariek ere sarea eta batez ere Web 2.0 tresnak nola erabili dituzten maiz izan dugu hizpide, irratian ez ezik beste eztabaidagune batzuetan ere.

Batetik, esan behar dut badirudiela egun existitzen diren sare sozial bakarrak Facebook, Tuenti eta Twitter direla. Baina ustezko adituek sare sozialei buruz hitz egiten dutenean, ahaztu egiten dute Youtube, Euskaltube, Zabaldu, Flickr, Delicious, Bildu eta beste hainbat webgune ere sare sozialak direla.

Jakina, lehenago aipatutako horiek modan daude orain, eta mass mediak albisteak sortzerako orduan, maiz, moda ezberdinen eraginpean egiten duela ondo dakigu.

Bestetik, politika egiteko sare sozialak nola erabiltzen diren ikustarazteko, beti hauteskundeen epelean, eta hautagai baten pertsonifikazioa oinarri hartuta egiten dela dirudi. Hain elitistak ez diren beste eragile sozial, alderdi eta sindikatuek, besteak beste, sare sozialak erabiliko ez balituzte bezala…

Euskal Herrian, Patxi Lopezen adibidea jartzen da maiz, bloga duelako, Twitterreko kontua… Baina gogorarazi nahi nuke sare sozialak ez direla soilik erabili pertsona baten irudia indartu eta pertsona hori goraipatzeko. Eusko Jaurlaritzako Hirukoak ere erabili ditu Konpondu.net izeneko saiakera eginda, arrakasta handiago edo txikiagoarekin.

Eta, gainera, ezin ahantzi dezakegu kolektiboki ere erabili direla, erabiltzen direla eta erabiliko direla sare sozialak (besteak beste ezker abertzaleak maiz erabili ditu).

Erabilpen kolektibo horren erakusgai izango dira Joxemi Zumalabe Fundazioak antolatutako “Herri mugimendua 2.0” izeneko jardunaldiak.

Orain hilabete batzuk Gasteizko Legebiltzarrean egon ginen Teketen, Galder, Maite eta beste batzuk, Politika 2.0 izeneko ekitaldi batean. Gauza interesgarriak entzun ahal izan ziren bertan, dudarik gabe. Baina nire gusturako, teoria gehiegi…

Halaxe azaldu nuen Twitterreko nire kontutik idatzitako mezu batean. Eta erantzunik ere jaso nuen, hain zuzen ere, Alorza izeneko erabiltzaileak bota zidana (bere bloga hau omen du): “Eta pintxoak txikiegiak“. Ez dakit zer esan nahi izan ote zuen. Akaso, luntxagatik soilik bertaratu nintzela ekitaldi horretara. Bada, ez… Bota nuen iruzkin horrek badu atzean arrazoirik.

Politika 2.0 ez litzateke izan behar politikariek propaganda tresna gisa erabiltzea sare sozialak herritarrak komentzitzeko/engainatzeko/pertsuaditzeko. Ez, hori ez da Politika 2.0. Ezta politikariek, parlamentariek eta bestelakoek sare sozialak erabiltzea beren komunikazio pertsonaletan, dibertitzeko edo nahi dutenerako, “como el común de los mortales”. Ez… nahiz eta horretarako ere eskubidea baduten, jakina.

Politika 2.0 zerbait izan behar bada, politikariek eta intsituzioek web 2.0 sareen filosofia barnera dezaten izan behar da. Eta ez alderantziz. Alegia, demokrazia parte-hartzaileaz hitz egiten ahoa betetzen dutenean, 2.0 webguneek sarean ahalbidetu dutena zer izan den ulertu eta praktikan jartzea. Alegia, norbanakoak bilakatzea eduki sortzaile eta iritzi sortzaile. Horrek, politikara eramanda, herritarrei politikan parte hartzeko behar bezalako tresnak eskura jartzea esan nahi du.

Hori izan beharko litzateke Politika 2.0, eta ez besterik. Eta egun estetika hutsaz hitz egiten dela esango nuke. Gainera, nahiko paradogikoa irutitzen zait gai honi buruz hitz egitea, batez ere herri honetako zati handi bati parte-hartzea ukatzen zaionean.

Alderdi handi guztiek egin dituzte inkurtsioak sare sozialetan eta interneten. Esango nuke orain arte esperientzia pilotuak besterik ez direla izan. Baina lepoa jokatuko nuke datozen hauteskunde autonomikoei begira alderdiek inoiz baino gehiago erabiliko dituztela interneteko tresnak beren propaganda egiteko. Alegia, inoiz baino yankee edo obamianoagoa izango dela aurtengo kanpaina. Nire ustez, zeresan handia emango digu kanpaina horrek. Batez ere panorama nola dagoen ikusita. Esan nahi baita, AEBetan bezala, hemen ere bi alderdi handienen arteko lehia nagusituko denaren susmoa dudala. Kanpaina bipartidista eta gogorra izango da.

Guztiek irakurriko ote zuten George Lakoff-en “Don’t think of an elephant?“.

PD: Hemen azpian ikus ditzakezuenak, Obamaren eta McCain-en blogetan gehien erabilitako hitzekin sortutako lainoak dira, Brooklynartproject.com blogetik hartuak.

Obamaren blogeko hitzik erabilienak

Mccainen blogetik hartutako hitzen lainoa

Hitzaldia Euskal Encounterren: Euskara eta Internet

Joan den uztailean, Gorka Julio eta biok gonbidatu gintuzten Euskal Encounter-era, hitzaldi bat eskaintzeko.

Azken orduko gonbidapena izan zen eta, beraz, hitzaldia denbora gutxian inprobisatu behar izan genuen. Dena dela ere, emaitzarekin nahiko pozik geratu ginen. Uste dut eztabaidarako balio dezaketen hainbat gai plazaratu genituela, batzuk zuzenago, besteak akaso erratuta. Gustora jasoko genituzke beste iritzi batzuk.

Hitzaldia Euskadi Digital irratiko Rafa Martinezek grabatu zuen eta baita sareratu ere. Hemen txertatuko ditut erabili genituen elementu ezberdinak.

Amaiera aldera, mahainguru modukoa sortu zen hitzaldia entzutera etorri zirenei esker. Besteak beste, han egon ziren Xiber Aguilera, Geragaitezen webgunea sortu duen Xabier eta Mikel Olasagasti… (barka, besteen izenekin ez bainaiz akordatzen)

Bide batez, aspaldian eguneratu gabe egon den blog hau biziberritzen saiatuko naiz, fenix hegaztia bailitzan ;)

Ea zer deritzozuen.

Audioa:

Teketen-en aurkezpena:

BBEC – euskara globalizazioan
View SlideShare presentation or Upload your own. (tags: ekibe mudss)

Bideoak:

Vicent Partal


Mikroformatuak eta glokaltasuna


Dataportability

Pet shop boys – Integral

Oreilly Radarren Web Trends

Internet Web Trends

Basque substation of the Internet (txapuzero xamar eguneratua)

Copycop

Zabaldu.com gunean irakurri nuen atzo. G8 osatzen duten munduko zortzi estatu boteretsuenak isilpeko hitzarmena sinatzekotan omen dira. Akordio horren bitartez, aurrerantzean, aduanako funtzionarioek ordenagailu eramangarriak, musika irakurgailuak, edukiontzi digitalak, CD eta DVDak… atzeman eta miatu ahalko dituzte, «egile eskubideen legedia betearazteko». AEBak, Kanada eta Europako hainbat estatu omen daude sinatzaileen artean.

G8 delakoak datorren uztailean Tokion egingo duen bilkuran aztertuko ei du hitzarmena. «Aduanako funtzionarioak copyrightaren polizia bilakatzea ahalbidetuko duen nazioarteko araudia indarrean jartzea» omen da helburua, “Ottawa Citizen” eta “National Post” egunkariek zabaldutakoaren arabera.

Nire iruzkinak irakurtzen dituzuenok –zutabe (blog) hau inork irakurtzen badu– jakingo duzue maiz izan dudala hemen mintzagai George Orwell idazlearen “1984”, anaia nagusiaren kontzeptua ederki islatzen duen eleberria. Azkenaldian baina, anaia handi hori gu geu ginela pentsatuta nengoen. Alegia, estatuek, poliziak eta boterearen inguruan mugitzen direnek ez dutela zelatan ibili beharrik, hiritarrak berak jartzen dituelako bere datuak zelatariaren eskura… askotan jakin ere egin gabe.

Garai batean hain sonatua izan zen Echeloni buruz ere –modaz pasata edo– ez dugu kasik inon irakurgairik aurkitzen egun. Alegia, beren kontrola sotilagoa bilakatu zela sinistuta nengoen, zelatatuak zelatatzen dutela ez susmatzeko modukoa. Tira, egia esan, espioitza, espioitza izango bada, isilpean egin beharreko zerbait da beti. Beti sotila, ustez, beraz. Oraingoan, baina, copyrightaren aldekoen zutoihala ukabilekin estutu eta inongo lotsarik gabe geure ordenagailu, pendrive, musika irakurgailu, CD, DVD eta abarretan kuxkuxean aritu ahal izango dira poliziak. Ustez, egile eskubideak urratzen dituzten fitxategiak bilatzeko baina, bien bitartean, beste eduki batzuk ere miatu ahal izango dituzte.

Eta zelataritzaz ari garela, ezin ahantzi berriki Gasteizko Aiztogile kalean hainbat herritarrei esker agerian geratu den zelatatze sistema. Orwellena, aspaldion, ez baita zientzia-fikzioa, errealitate gordina baizik.

Bizitza adimenduna

A astronomoak azken 50 urteotan gure Galaxian bila ari izan diren objektu baten aurkikuntza ezagutaraziko duela iragarri du bere webgunean Amerikako Estatu Batuetako NASA espazio agentziak. Bihar emango du jakitera berebiziko garrantzia omen duen aurkikundearen mamia.

Antza, Chandra izeneko X izpien bidezko behatokian nahiz Lurretik egindako azterketetan jasotako datuak bateratuz topatu dute oraingoz ezezaguna den objektu misteriotsu hori. Eta xehetasun gehiago eman ez dutenez, espekulazioak aurre hartu dio berriz ere informazioari, horrelakoetan gertatu ohi den bezala.

Microsiervos izeneko blog komunitarioan hipotesi asko eta asko bota dituzte honezkero. Ez da harritzekoa NASA gisako erakunde batek horrelako iragarpen misteriotsua egin ostean barnean daramagun alegiazko zientzia idazlearen sena piztea.

Inork esan duenez, baliteke astronomoek gure Galaxiaren erdian dagoen zulo beltz bat aurkitu izana. Edo, akaso, supernova baten zuzeneko eztanda grabatu dute. Bestela, izan daiteke Lurraren ezaugarri berdintsuak dituen planeta bat edo, agian, Galaxia osoa irensten ari den zulo beltz erraldoi bat. «Zizare zuloa» aipatu dute zenbaitek eta X Planeta izan daitekeela bota dute beste hainbestek. Edo beti Eguzkiak estalita «bizi» den Lur paralelo baten gisako planeta? Ausartenek «ontzi extralurtarra» datekeela zabaldu dute, erdi txantxetan edo. Izan ere, beste batzuek Lurraren ezaugarri berberak ez ezik, bizitza ere baduen planeta izan daitekeela esan baitute, serio antzean. Gure planetaren inguruan biraka dabilen bigarren «satelite iluna» kausitu dutela esan duenik ere badago edo, apika, «materia iluna» edo «Eguzkiaren izar bikia».

Jakin nahi duenak bihar arte itxoin beharko du, ordea, Interneten sareratutako bideo fitxategi baten bitartez aurkikuntzaren irudiak zabalduko dituela jakinarazi baitu North American Space Agency-k.

Orotarikoak dira teoria, hipotesi eta burutapenak. Baina guztien artean bat hautatuko nuke nik: gure planetan bizitza adimendunik esistitzen dela deskubritu ote dute?

Euneraketa: Ezagutzen den supernoba gazteena da topatu dutena.

I confess: I am a digital shepherd and I have 10 nicks

ardi elektrikoa

I have read today the post written by Gaztelumendi and Zabala in response to the article that Mr. Keith Johnson wrote at the “Wall Street Journal“.

It’s an exciting text, titled Basque Digital Shepherds’ Meeting: you are invited, Mr. Johnson“, and I couldn’t less than show my total agreement with it.

It reminds to me the name of the novel on which “Blade runner” was inspired : “Do androids dream of electric sheep?“, by Philip K. Dick.

I confess, Mr. Johnson, I am a Basque digital shepherd and I have about 10 nicks for defining my digital identity ;)

I hope you have ironic sense enough to understand me.

PD: As I usually say, excuse me because my bad English. I could send the text to my friend Alan R. King [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7), an English linguist who lives –like Mikel Morris– in Zarautz and who speaks, reads and writes in a beautiful and fluid Basque. But I didn’t. I wanted to do it by myself.

Ilunbeko Maletilla: Jalgi hadi hondarretara!

Maletillak zezen plazako hondarretara toreatzeko salto egiten duten espontaneoak dira.

GARA egunkariak joko berria aurkeztu du: Bertsoak, SMSak, webgunea eta partehartzea uztartzen ditu. Ilunbeko Maletilla deitu diote.

Lau astez, txandaka, plazako zezenek (Xabier Paya, Maialen Lujanbio, Xabier Silveira eta Andoni Egaña) bertsotarako gaia jarriko dute, eta maletillek bertso edo kopla bidez erantzun beharko diete. Alegia, bertsolari amateurrak, profesionalen aurka ;) . Hauxe da une honetako korrida.

Dagoeneko bertso eta kopla sorta polita argitaratu dute webgunean.

Bideo spot promozionala ere kaleratu dute.