rssgaur8 logotipoa

Isunak eta grebak

Ibilgailuen Azterketa Teknikoa (IAT) gainditu duzula ziurtatzen duen autoko pegatina iraungitzear duzu akaso. Eta agian Gipuzkoan bizi zara. Jakin ezazu, bada, herrialde honetan dauden hiru IAT guneetatik bi greban daudela, lan badintza eta zerbitzu duinak aldarrikatzeko.


euskaltube.com bideoak | Izenburua: IAT-ETAKO GREBA / HUELGA EN LAS ITV | Erabiltzailea: ELAKOTXOKOA

Bideoa ikusi baino lehen bururatu zaidan lehenengo gauza ondokoa izan da: “Baina… nola da posible Administrazioak arautu eta kudeatzen duen baimena enpresa pribatuen bitartez banatzea?”.

Ezjakin hutsa naizela pentsatuko duzue agian, baina ez naiz gidaria, eta ez dut azterketa hau inoiz gainditu behar izan. Ez dut sekula autorik gidatu eta, jakina, jabegoan ere ez dut izan. Hala ere, badakit pribatizazioaren itzala oso zabala dela “zezenaren larrua”n

Lagun batekin hitz egiten ari nintzela esan dit bere autoko kristalean itsatsita daraman pegatinak hemendik hilabete eskasera salatuko duela. Ez dela oraindik azterketara aurkeztu. Orduan etorri zait gogora Irun eta Urnietako IAT zentroetako langileak greban ari direla lan baldintza txarrak salatzeko.

IAT azterketa pasa gabe zirkulatzea arau-hauste larria omen da 2005. urtetik, eta 91/300 € bitarteko isuna jar diezazukete

Urnieta eta Irungoak Tuv Rheinland enpresak kudeatzen ditu, eta Gipuzkoan beste IAT zentro bat dago soilik, Bergaran. Hain zuzen ere, beste enpresa pribatu baten eskutan, nork daki ze lan baldintzatan.

Nafarroan, aldiz, bost gune daude. Horietarik beste bi aipatu enpresa alemaniarrarenak dira: Arbizukoa eta Iruñekoa. Beste hiruak Tutera, Peralta eta Noainen daude.

Araba eta Bizkaian ere badira hainbat. Eta Lapurdi, Nafarroa-Beherea eta Zuberoan mordoxka bat gehiago.

Laguna Donostian bizi da. IAT azterketa egiteko beste zentro batera joateak elkartasun ezaren kezka piztu dio.

Zer egin?

Irekia

Patxi Lopezek gidatutako Eusko Jaurlaritzak gonbidapena luzatu zidan bart Gasteizen aurkeztu duten Irekia egitasmoaren ekitaldira joateko.

Ez dut hausnarketa politiko sakonik egiteko asmorik, baina nire iritzia azaltzen saiatuko naiz.

Irekia proiektuak orain oso modan jarri den “Open Government” kontzeptua ei du inspirazio iturri. Nolabait esateko, Gobernuak hartuko dituen erabakietan herritarren iritzia ere kontuan hartzea omen da helburua.

Hitz egin nezakeen Obamak eta Lopezek; AEBek eta EAEk dituzten ezberdintasunen inguruan, edo helburu hori teknologia (ere) erabiliz nola erdietsi daitekeen azaltzen saia nintekeen. Bota nezakeen administrazio publikoaren datuak askatzeari buruzko nire iritzia. Intereseko gaiak ditut guztiak, eta Politika 2.0 delakoaren benetako esanahaia ere maiz izan dut hizpide.

Gaurkoan ez diot horri tirako, ordea.

Gonbidapena onartu eta Gasteizen azaldu banaiz, printzipioz edonoren iritzia entzun eta edonorekin biltzeko arazorik ez dudalako da. Hori batetik. Kritikatzeko, lehenago ezagutu/entzun beharraren garrantzia ere azpimarratuko nuke, halaber. Kazetari lanbidean ia alderdi guztietako mitinetan egonda nago, eta prentsaurreko batera joango banintz bezala sentitu naiz gaur. Jakina, lagunez inguratua joateko aukera ere pisuzko arrazoia izan da.

“Demokraziaren” demokratizazioa (!?) ere intereseko gaia dut, edozein herrialdetakoa. Baina orain hilabete batzuk Rahaf Harfoushen hitzalditik oso dezepzionatua atera banintzen, gaur berbera esan dezaket Gasteizen entzun dudanari buruz.

Izan ere, herritarren parte-hartzea sustatu nahi bada, zergatik ez dira kontsulta gehiago egiten? Hori da Administrazioaren erabakietan herritarren parte-hartzea sustatzeko biderik egokiena, zalantza izpirik gabe. Lau urteko txeke zuria eman beharrean, legegintzaldiak dirauen bitartean hartzen diren erabakiak herritarrei kontsultatzea. Udaletxeetatik hasi eta aginterik goreneraino.

Ez zait iruditu Gobernu Irekiaren aurkezpenean horrelakorik esan denik, inondik inora.

Komunikazioaren teknologiak ere erabil daitezke, jakina, herritarren iritzia ezagutzeko, edo gutxienez ezagutzeko bide bat zabaltzeko. Baina esan behar dut teknologikoki ere oso pobrea iruditu zaidala proposamen hau. Webguneari errepasotxo bat eman besterik ez da egin behar hortaz jabetzeko.

Ez dakit. Akaso aurre-iritziz gainezka joan naiz, ondokoa pentsatzea aurre-iritzia bada bederen:

Hautesleen zati handi bati parte hartzen utzi ez zaion hauteskunde baten ondorio den edozein Gobernuk nekez hitz egin dezake herritarren parte hartzea sustatzeaz. Ez hemen eta ezin inon. Beraz, horrelako egoera batean sortutako aginteak ez du eskumen horiek izateko eskubiderik. Eta eskumen horien ondorio diren erabakiek zilegitasun guztia galtzen dute, ondorioz.

Administrazioaren herritarrekiko irekiera beharrezkoa da oso, gobernatzen duenak gobernatzen duela ere. Eta horretarako teknologiak erabiltzea, bide interesgarri eta emankorra izan daiteke. Irekitze hori Twitter erabili eta foro bat abiatzea baino gehiago dela ulertuko balute, marketinaz harago ikusiko balute… gisa honetako ekimenak txalotu ere egingo nituzke.

Ezinezko egingo zait txaloa, ordea, lehen aipatu dudan premisa hori desagertzen ez den bitartean.

Ergela naiz eta harro nago!

Ergela deitu didate “Argian”. Tira, izan nadin zorrotzagoa, irratian hitz egiten duenean bere “ergelean” hitz egiten duen tertulianoa omen naiz… Bale, ez da hori ere, hobe duzue zeuek irakurtzen baduzue zuzenean, sareak dituen abantailen artean bat baita: Bertsiorik ez, originala soilik. Hemen daukazue irakurgai Joxemari Ostolazak utzitako perla: “Haize erauntsi” du goiburu.

Euskadi Irratian igandero blogariak solaskide izan ohi dituen Amarauna irratsaioaz ari da bere talaia intelektualetik “Argia”ko zutabegilea. Eta esaldi horren antzerako bat nik neuk bota nuen, joan den urtarrilaren 25ean.

Ez nuke gehiegi luzatu nahi afera honekin. Baina lehenago ere esan dut erreplikarako eskubidea oso errotua dudala nire baitan, nik neuk ere agerkari ezberdinetan zutabeak idatzi edo irratian hitz egin dudanean kritika edo erantzunak jasotzeko prest egon behar dudala ulertu izan dudan bezala.

Luistxok eman dit zutabearen berri, joan den larunbatean, ustekabean Donostiako Alde Zaharrean topatu dudanean. “Iraindu egin nau gainera?”, itaundu diot irribarrez… “Ez al dago umorearentzako tokirik?”, galdetu diot berriz.

Facebook-en “pikatua” ote nagoen galdetu dit Galderrek. “Ez, bada…” erantzun diot. Baina erantzun, erantzuteko asmoa dudala ere gaineratu dut. Izan ere, zutabe horretan irakurri daitekeenari argudioekin aurre egiteko moduan nagoela uste dut. Eta halaxe egingo dut, kritikaz, baina irainik gabe, noski.

Urtetan egunkarian lanean aritu naizenean, eta idatzi ditudan zutabe, artikulu, erreportaje eta bestelakoetan ez zait inor iraintzea sekula bururatu. Eta ulergaitza egiten zait, “‘Argia’ko historiko bat” ei den honek –ez dut nik asmatu, halaxe esan didate–, niri baino askoz ere eskarmentu eta jakituria zabalagoa suposatzen zaion horrek berak, zein erraz heldu dion baliabiderik ahulenari, zoritxarrez egungo kazetaritzaren generorik erraz eta zatarrena denari.

Kasik are eta praktika ilunagoa ere iruditzen zaidana baliatu du, gainera. Nire hitzak kakotx artean jartzeko ausardia izan du, hitz horiek testuingurutik at aipatzeaz gain esaldia bera ere desitxuratuz.

“Ez da hainbesterako izan, dezepzionatuta nago” bota zuen batek bere ergelean.

Mr Ostolaza dixit.

Esan behar nuen, txantxa moduan-edo, pixkat dezepzionatuta nagoela…

Xuriken Jr dixit.

Nahi baduzue, entzun ere egin dezakezue, Teknopataren txokoan. Sarearen abantailak guztiontzako dira ;)

Ez dakit zuei, baina niri ez zait zilegi iruditzen hitzok aldatzea. Hitzez-hitz gogoan ez bazuen, kakotxak ken zitzakeen, edo “antzerako” zerbait izan zela argi utzi besterik ez zuen. Aldez aurretik prezeski txantxa gisa aurkeztutakoa serio antzean aurkeztea… hori ere ez zait zintzoa iruditzen. Txantxa ona ala txarra, txiste argia ala eskasa. Graziarik gabekoa. Baina txantxa.

Tira… noala harira.

Twitterren beste jende baten iritzia jasotzerik izan dut. Aldekoak eta kontrakoak… eta biek ala biek lasaitu naute, ezagutzen ditudan apurragatik, esaten dena nork esaten duen garrantzizkoa baita niretzat. Babestu nautenen artean, umore eta ironia gaitasunik badutela uste dudan hainbat lagun. Besteei dagokienean, ez naiz baloraziotan sartuko, intoxikazioaren eraginez izan daiteke-eta. Ziur bainago iritzia eman dutenen arteko %40ak saioa bere horretan entzun duela. Beste erdiak, ez dakit.

Bai, eman dizu… nori okurritzen zaio zikloi indartsuago bat eskatzea?“, “kontestua haritz: zu mekaguendioska zaudela irrati tertuliano batek ez dela hainbesterako izan badio… jarri bere lekuan“, “jajajjajajajaaajaj!!! Ergel Powah!“, “Horregatik diot gizarte bezala zerbait ein dugula gaixki, tipo honen komentarioak bezalako zerbait sustatzeko.“, “Irrati edo tertulianoaren maxima: ironia ez da irratian entzuten. #amarauna“, “ergelak, gainera, zoriontxuagoak gera”..

Epaitu dezala irakurleak iritzi horien artean zeini darion ironia barra-barra, eta zeini ez.

Nork esan zuen, “Errealitateak ez diezazula goiburu on bat izorratu?”. Oker egongo naiz agian, baina jokatuko nuke bere eskema mental periodistikoan hiru indar-ideia zituela, eta horiek nolabait uztartzeko behar espirituala sentitu zuela: erauntsia-ilegalizazioak-hauteskundeak. Eta nik, antza, aitzakia bikaina eskaini nion. Harrigarria iruditzen zaidana, benetan, animaleko ergelkeria baliatuz horrelako pirueta literarioa egiteko duen gaitasuna da… Inspirazio iturri, musa eder sentitu naiz. Nola liteke gizagaixo batek irratian eskaini dioten minutu beteko loria baliatuz esandako inozokeriari “Argia” bezalako prestigiozko agerkari bateko zutabe are prestigiozkoagoaren sarrera eskaintzea? Ez horregatik!

Antza denez, ironia erraz sumatzen ez duen zutabegilerik ere existitzen da herri honetan. Edo, apika, bota nuena ez zen Euskal Herriko maila intelektualak galdegiten duena bezain fina.

Zalantzan nago, ironia hori azaldu behar nukeen ala ez. Ez baitakit pentsalarien elitearen maila berean egongo ote naizen. Eta haiek uler dezaten du helburu post honek, hain zuzen. Saiatuko naiz, bada.

Zikloiaren eraginaren balorazioa subjektiboa da, edozein kasutan. Gertutik bizi izan duenak eta pairatu ez duenak nekez baloratuko dute berdin. Hori bistakoa da. Zikloiaren eragin kaltegarriak jasan zituztenek gaizki hartu bazuten nik esandakoa, barka nazatela. Ulergarria da. Jasandakoaz landa, nire ironia baldarra ulertu eta irribarrea agerian utzi zionik bada… horiei, bejondeiela! Umorea baita galdu behar den azkeneko gauza.

Esaldi horrekin, eta jarraian kontatu nuenarekin, agerian utzi nahi izan nuen asteburu horretan bizi izan nuen egoera surrealista. Surrealista iruditu zitzaidan etengabe eta lau haizetara ohartarazi ziguten arriskuari jendeak ezikusiarena -edo guztiz kontrakoa- nola egin zion. Hedabideek horrelakoetan darabilten gehiegizko dramatismo, alarmismo, eta psikosi interesatuari trufa ere egin nahi izan nion. Kontrastea, zinez, sekulakoa iruditu zitzaidan. Inork esango dit hobe dela egoerarik txarrena aurrikustea, gerora betetzen ez bada ere prest egoteko. D’acord. Baina geure mundu honetan, gustatu ala ez, beti daude ñabardurak.

Jendeari etxean geratzeko aholkatu zitzaion egun horretan bertan, zikloia iristekoa zen goizaldeko 3:00etan, hamarka lagun aurkitu nuen, esaterako, Ondarreta inguruan, itsasoari so. Antzerako egoera ikusi ahal izan nuen Pasealeku Berrian. Ni neu ere tartean, kamera eta guzti… egia da, bai. Neure buruaz ere barrezka ari nintzen irratian.

Izan ere, euskarak badu ironiarako tokirik…

Listuek (buruargiak) egoteko leluek (ergelak) be egon bear.

baina…

Zuhurrak ergelen lepotik bizi dira.

eta

Jesukristok itsuak eta errenak sendatu zituen, ergelak ez.

zeren

Ero bat egiteko, zazpi ergel bear.

Ironia ergelkeria bada… ergela naiz eta harro nago!

Politika 2.0?

Asko hitz egiten da azken aldian Politika 2.0 kontzeptuaren inguruan. Baina, nire ustez, gehienetan gaizki ulertua dago kontzeptu hori.

Radio Euskadiko Graffiti saioan, esaterako, hainbat aldiz izan dugu aipagai Barack Obamak nola erabili dituen sare sozialak, nola kontratatu duen Facebook-en sortzailea dohaitza sarea osatzeko… etab, etab.

Euskal Herriko politikariek ere sarea eta batez ere Web 2.0 tresnak nola erabili dituzten maiz izan dugu hizpide, irratian ez ezik beste eztabaidagune batzuetan ere.

Batetik, esan behar dut badirudiela egun existitzen diren sare sozial bakarrak Facebook, Tuenti eta Twitter direla. Baina ustezko adituek sare sozialei buruz hitz egiten dutenean, ahaztu egiten dute Youtube, Euskaltube, Zabaldu, Flickr, Delicious, Bildu eta beste hainbat webgune ere sare sozialak direla.

Jakina, lehenago aipatutako horiek modan daude orain, eta mass mediak albisteak sortzerako orduan, maiz, moda ezberdinen eraginpean egiten duela ondo dakigu.

Bestetik, politika egiteko sare sozialak nola erabiltzen diren ikustarazteko, beti hauteskundeen epelean, eta hautagai baten pertsonifikazioa oinarri hartuta egiten dela dirudi. Hain elitistak ez diren beste eragile sozial, alderdi eta sindikatuek, besteak beste, sare sozialak erabiliko ez balituzte bezala…

Euskal Herrian, Patxi Lopezen adibidea jartzen da maiz, bloga duelako, Twitterreko kontua… Baina gogorarazi nahi nuke sare sozialak ez direla soilik erabili pertsona baten irudia indartu eta pertsona hori goraipatzeko. Eusko Jaurlaritzako Hirukoak ere erabili ditu Konpondu.net izeneko saiakera eginda, arrakasta handiago edo txikiagoarekin.

Eta, gainera, ezin ahantzi dezakegu kolektiboki ere erabili direla, erabiltzen direla eta erabiliko direla sare sozialak (besteak beste ezker abertzaleak maiz erabili ditu).

Erabilpen kolektibo horren erakusgai izango dira Joxemi Zumalabe Fundazioak antolatutako “Herri mugimendua 2.0” izeneko jardunaldiak.

Orain hilabete batzuk Gasteizko Legebiltzarrean egon ginen Teketen, Galder, Maite eta beste batzuk, Politika 2.0 izeneko ekitaldi batean. Gauza interesgarriak entzun ahal izan ziren bertan, dudarik gabe. Baina nire gusturako, teoria gehiegi…

Halaxe azaldu nuen Twitterreko nire kontutik idatzitako mezu batean. Eta erantzunik ere jaso nuen, hain zuzen ere, Alorza izeneko erabiltzaileak bota zidana (bere bloga hau omen du): “Eta pintxoak txikiegiak“. Ez dakit zer esan nahi izan ote zuen. Akaso, luntxagatik soilik bertaratu nintzela ekitaldi horretara. Bada, ez… Bota nuen iruzkin horrek badu atzean arrazoirik.

Politika 2.0 ez litzateke izan behar politikariek propaganda tresna gisa erabiltzea sare sozialak herritarrak komentzitzeko/engainatzeko/pertsuaditzeko. Ez, hori ez da Politika 2.0. Ezta politikariek, parlamentariek eta bestelakoek sare sozialak erabiltzea beren komunikazio pertsonaletan, dibertitzeko edo nahi dutenerako, “como el común de los mortales”. Ez… nahiz eta horretarako ere eskubidea baduten, jakina.

Politika 2.0 zerbait izan behar bada, politikariek eta intsituzioek web 2.0 sareen filosofia barnera dezaten izan behar da. Eta ez alderantziz. Alegia, demokrazia parte-hartzaileaz hitz egiten ahoa betetzen dutenean, 2.0 webguneek sarean ahalbidetu dutena zer izan den ulertu eta praktikan jartzea. Alegia, norbanakoak bilakatzea eduki sortzaile eta iritzi sortzaile. Horrek, politikara eramanda, herritarrei politikan parte hartzeko behar bezalako tresnak eskura jartzea esan nahi du.

Hori izan beharko litzateke Politika 2.0, eta ez besterik. Eta egun estetika hutsaz hitz egiten dela esango nuke. Gainera, nahiko paradogikoa irutitzen zait gai honi buruz hitz egitea, batez ere herri honetako zati handi bati parte-hartzea ukatzen zaionean.

Alderdi handi guztiek egin dituzte inkurtsioak sare sozialetan eta interneten. Esango nuke orain arte esperientzia pilotuak besterik ez direla izan. Baina lepoa jokatuko nuke datozen hauteskunde autonomikoei begira alderdiek inoiz baino gehiago erabiliko dituztela interneteko tresnak beren propaganda egiteko. Alegia, inoiz baino yankee edo obamianoagoa izango dela aurtengo kanpaina. Nire ustez, zeresan handia emango digu kanpaina horrek. Batez ere panorama nola dagoen ikusita. Esan nahi baita, AEBetan bezala, hemen ere bi alderdi handienen arteko lehia nagusituko denaren susmoa dudala. Kanpaina bipartidista eta gogorra izango da.

Guztiek irakurriko ote zuten George Lakoff-en “Don’t think of an elephant?“.

PD: Hemen azpian ikus ditzakezuenak, Obamaren eta McCain-en blogetan gehien erabilitako hitzekin sortutako lainoak dira, Brooklynartproject.com blogetik hartuak.

Obamaren blogeko hitzik erabilienak

Mccainen blogetik hartutako hitzen lainoa

Hitzaldia Euskal Encounterren: Euskara eta Internet

Joan den uztailean, Gorka Julio eta biok gonbidatu gintuzten Euskal Encounter-era, hitzaldi bat eskaintzeko.

Azken orduko gonbidapena izan zen eta, beraz, hitzaldia denbora gutxian inprobisatu behar izan genuen. Dena dela ere, emaitzarekin nahiko pozik geratu ginen. Uste dut eztabaidarako balio dezaketen hainbat gai plazaratu genituela, batzuk zuzenago, besteak akaso erratuta. Gustora jasoko genituzke beste iritzi batzuk.

Hitzaldia Euskadi Digital irratiko Rafa Martinezek grabatu zuen eta baita sareratu ere. Hemen txertatuko ditut erabili genituen elementu ezberdinak.

Amaiera aldera, mahainguru modukoa sortu zen hitzaldia entzutera etorri zirenei esker. Besteak beste, han egon ziren Xiber Aguilera, Geragaitezen webgunea sortu duen Xabier eta Mikel Olasagasti… (barka, besteen izenekin ez bainaiz akordatzen)

Bide batez, aspaldian eguneratu gabe egon den blog hau biziberritzen saiatuko naiz, fenix hegaztia bailitzan ;)

Ea zer deritzozuen.

Audioa:

Teketen-en aurkezpena:

BBEC – euskara globalizazioan
View SlideShare presentation or Upload your own. (tags: ekibe mudss)

Bideoak:

Vicent Partal


Mikroformatuak eta glokaltasuna


Dataportability

Pet shop boys – Integral

Oreilly Radarren Web Trends

Internet Web Trends

Basque substation of the Internet (txapuzero xamar eguneratua)

Copycop

Zabaldu.com gunean irakurri nuen atzo. G8 osatzen duten munduko zortzi estatu boteretsuenak isilpeko hitzarmena sinatzekotan omen dira. Akordio horren bitartez, aurrerantzean, aduanako funtzionarioek ordenagailu eramangarriak, musika irakurgailuak, edukiontzi digitalak, CD eta DVDak… atzeman eta miatu ahalko dituzte, «egile eskubideen legedia betearazteko». AEBak, Kanada eta Europako hainbat estatu omen daude sinatzaileen artean.

G8 delakoak datorren uztailean Tokion egingo duen bilkuran aztertuko ei du hitzarmena. «Aduanako funtzionarioak copyrightaren polizia bilakatzea ahalbidetuko duen nazioarteko araudia indarrean jartzea» omen da helburua, “Ottawa Citizen” eta “National Post” egunkariek zabaldutakoaren arabera.

Nire iruzkinak irakurtzen dituzuenok –zutabe (blog) hau inork irakurtzen badu– jakingo duzue maiz izan dudala hemen mintzagai George Orwell idazlearen “1984”, anaia nagusiaren kontzeptua ederki islatzen duen eleberria. Azkenaldian baina, anaia handi hori gu geu ginela pentsatuta nengoen. Alegia, estatuek, poliziak eta boterearen inguruan mugitzen direnek ez dutela zelatan ibili beharrik, hiritarrak berak jartzen dituelako bere datuak zelatariaren eskura… askotan jakin ere egin gabe.

Garai batean hain sonatua izan zen Echeloni buruz ere –modaz pasata edo– ez dugu kasik inon irakurgairik aurkitzen egun. Alegia, beren kontrola sotilagoa bilakatu zela sinistuta nengoen, zelatatuak zelatatzen dutela ez susmatzeko modukoa. Tira, egia esan, espioitza, espioitza izango bada, isilpean egin beharreko zerbait da beti. Beti sotila, ustez, beraz. Oraingoan, baina, copyrightaren aldekoen zutoihala ukabilekin estutu eta inongo lotsarik gabe geure ordenagailu, pendrive, musika irakurgailu, CD, DVD eta abarretan kuxkuxean aritu ahal izango dira poliziak. Ustez, egile eskubideak urratzen dituzten fitxategiak bilatzeko baina, bien bitartean, beste eduki batzuk ere miatu ahal izango dituzte.

Eta zelataritzaz ari garela, ezin ahantzi berriki Gasteizko Aiztogile kalean hainbat herritarrei esker agerian geratu den zelatatze sistema. Orwellena, aspaldion, ez baita zientzia-fikzioa, errealitate gordina baizik.

Bizitza adimenduna

A astronomoak azken 50 urteotan gure Galaxian bila ari izan diren objektu baten aurkikuntza ezagutaraziko duela iragarri du bere webgunean Amerikako Estatu Batuetako NASA espazio agentziak. Bihar emango du jakitera berebiziko garrantzia omen duen aurkikundearen mamia.

Antza, Chandra izeneko X izpien bidezko behatokian nahiz Lurretik egindako azterketetan jasotako datuak bateratuz topatu dute oraingoz ezezaguna den objektu misteriotsu hori. Eta xehetasun gehiago eman ez dutenez, espekulazioak aurre hartu dio berriz ere informazioari, horrelakoetan gertatu ohi den bezala.

Microsiervos izeneko blog komunitarioan hipotesi asko eta asko bota dituzte honezkero. Ez da harritzekoa NASA gisako erakunde batek horrelako iragarpen misteriotsua egin ostean barnean daramagun alegiazko zientzia idazlearen sena piztea.

Inork esan duenez, baliteke astronomoek gure Galaxiaren erdian dagoen zulo beltz bat aurkitu izana. Edo, akaso, supernova baten zuzeneko eztanda grabatu dute. Bestela, izan daiteke Lurraren ezaugarri berdintsuak dituen planeta bat edo, agian, Galaxia osoa irensten ari den zulo beltz erraldoi bat. «Zizare zuloa» aipatu dute zenbaitek eta X Planeta izan daitekeela bota dute beste hainbestek. Edo beti Eguzkiak estalita «bizi» den Lur paralelo baten gisako planeta? Ausartenek «ontzi extralurtarra» datekeela zabaldu dute, erdi txantxetan edo. Izan ere, beste batzuek Lurraren ezaugarri berberak ez ezik, bizitza ere baduen planeta izan daitekeela esan baitute, serio antzean. Gure planetaren inguruan biraka dabilen bigarren «satelite iluna» kausitu dutela esan duenik ere badago edo, apika, «materia iluna» edo «Eguzkiaren izar bikia».

Jakin nahi duenak bihar arte itxoin beharko du, ordea, Interneten sareratutako bideo fitxategi baten bitartez aurkikuntzaren irudiak zabalduko dituela jakinarazi baitu North American Space Agency-k.

Orotarikoak dira teoria, hipotesi eta burutapenak. Baina guztien artean bat hautatuko nuke nik: gure planetan bizitza adimendunik esistitzen dela deskubritu ote dute?

Euneraketa: Ezagutzen den supernoba gazteena da topatu dutena.

Termodinamika

Britainia Handiko hainbat zientzialari ari dira Eguzkiaren ezaugarriak birsortu nahian. Oxfordshiren laborategi berezi bat eraikitzeko aukera aztertzen ari dira, gure planeta sistemari bizitza ematen dion izarraren barne tenperatura eta presioak imitatzeko. Antza, munduko laser indartsuena eraiki nahi dute, hidrogeno-erregaiz osatutako «bolatxoak» jaurtiz energia sortzeko. Munduak bizi duen energi krisiari «soluzio ez-osoa» emateko, haien esanetan.

Eguzkia da Lurreko bizitzaren sortze eta mantentze prozesuan kulpante nagusietako bat, urarekin batera. Baina bizitza sortu eta txikitzearekin zerikusia duten beste hainbat albiste iritsi ohi dira geure belarrietara maiz. Harrigarria da gizakiak zientziaren bidez bizitza sortu eta desegiteko duen gaitasuna. Modu artifizialean besterik ez bada, naturak eskaini digun gaitasunaz harago.

Bizitza gogorra da, ordea… Hori da azken boladan lagunarteko solasaldietan behin eta berriz errepikatzen den esaldia. Edo halaxe iruditu zait niri behintzat, azkenaldian buruan bueltaka dudan esamoldea delako akaso.
Etengabeko borroka, esan dit beste batek. Ez denean ez delako, eta denean delako. Dagoenean dagoelako, eta ez dagoenean ez dagoelako. Orain honengatik, bihar hargatik. Behin eta berriz horrela… Idatzi izan dut inoiz zutabe honetan bertan gizakiok ziklikoki bizitzeko jaiotzen garela. Baliteke irudipena besterik ez izatea, edo giza kondizioari lotuta dagoen joera aldagaitza agian? Ez baitakit ziur.

Guk baino gutxiago duenaz akordatzea erabili ohi dugu batzuetan terapia gisa: «Ez hadi hainbeste kexatu, pribilegiatu hutsak gaituk-eta». Baina ahaztu egiten zaigu pribilegio horiek guk geuk bultzatzen ditugun ezberdintasunak dituztela oinarri.

Zikloaren aro ilunean gaudenean –termometroa zero azpitik eta dinamikaz eskas– akordatu beharko gara termodinamikaren lege nagusiaz, beraz. Lehenagotik genuen energiari heldu, eraldatu eta aurrera jo sortu berria dirudien baina berez lehenagotik ere bazegoen energiarekin. Energia ez baita sortzen, ez eta desagertzen ere. Eraldatu egiten da.

Asexualak?

Ebanjelioen inguruan ezjakin hutsa naiz. Beti esan dut erlijioak direla burutu gabeko nire ikasgai nagusia. Batez ere, Kristautasuna, gertutasunagatik besterik ez bada ere. Ez pentsa orain konbertitzeko asmorik dudanik, ez. Gure gizartea doktrina horrek baldintzatuta bizi izan delako, eta oraindik ere bizi delako, izan nahiko nuke ezagutza handiagoa. Baina kanpotik, toreatzailearen gordelekutik, jakina.

Ez dut inoiz ulertu, eta ez dut inoiz ulertuko, sexu harreman osasuntsuen aurrean Elizak duen jarrera ezkorra. Zergatik dioten horrenbeste beldur «haragiari» edo, bederen, zergatik uztartzen dituzten sexu harremanak lizunkeriarekin. Mendeetako ahaleginaren ondorioz, Elizaren esanek erdietsi dute nahi zuten helburua, zalantza izpirik gabe. Gizartearen subkontzienteak sexuaz duen ikuspegia zikinkeriarekin nahasten da, ezinbestean, frustrazioak eta konplexuak areagotuz.

Katolizismoarekin lotutako gertakari orok egiten dio uko sexuari. Ama Birjinak ez zuen txortan egin, aingeruek ez dute sexurik, eta apaizak ezkongabetasunean bizi dira. Nerabezaroan kanpaia jotzerik ez… eta ezkondu arte, laztan bat bera ere ez. Ondoren, jakina, helburua haurrak erditzea denean soilik.

Balore horiek guztiak zabaldu dituztenak, baina, hipokrita hutsak dira. Horietako asko eta asko, behintzat. Eliztarren eta eliztar ez direnen artean debeku horiek sustatzen dituzten bitartean, barrura begira bestelako araudia darabilte. Moral bikoitza. Erdi Arotik, hainbat izan dira beren fantasia erotikoak papereratu dituzten apaizak. Behar hori ere baduten seinale. Eta are gehiago izango dira idazteaz harago fantasia horiek gauzatu dituztenak…

Sexua eta Elizarekin zerikusirik duen azken eskandalua Austriatik iritsi da. «Erlijioa, haragia eta boterea» izeneko erakusketa dago Vienako katedraleko museoan ikusgai. Alfred Hrdlicka artista ateo eta gorriak irudikatutako hamabi apostoluak elkar masturbatuz ageri dira «Azken afaria» izeneko koadroan. Hautsak harrotu ditu; are gehiago, erakusketa Elizaren esparru propioan paratu dutelako. Eta koadroa erretiratu egin dute azkenean.

Niri, bada, naturalagoak iruditzen zaizkit larrutan ari direnak asexualtzat aurkeztu izan dizkidatenak baino.

Suziriak

Ipar Amerikako indigenek zeruari dantza egiten zioten euria bota zezan. Hori da behintzat Western filmak ikusiaren ikusiaz ikasi genuena. Txinan, baina, ez diote ortziari dantza egiten, suziriak jaurtitzen dizkiote negar egin dezan. Baita lortu ere.

Hori da Xinhua izeneko albiste agentzia ofizialak egunotan zabaldu duena. Beijing hiriburuan eta Hebei izeneko probintzian udaberriko euri jasa handiena lortu dute azken 24 orduotan. «Teknologia erabiliz, eurite mardul eta luzeagoa lortu dugu», esan du harro-harro Meteorologia Bulego txinatarreko funtzionario batek. Hodeietara zilar ioduroa duten etxafuegoak botatzea ez da biribilguneak osatuz dantzan eta kantuan aritzea bezain sotila. Baina eraginkorra bai, antza. Txinako hainbat probintziak lehorte gogorra bizi dute azkenaldian eta, agintarien arabera, agorraldi luzeari aurre egiteko jarri dute zerua beren bolanderen begipuntuaren xedean.

Lehorteei buruz idatzi nuen joan den asteartean zutabe honetan bertan, eta Txinan nola aurre egiten dioten aipatu nahi izan dut gaur. Baina beste idorte bati buruz ere mintzatu nintzen. Hots, sikate informatiboaz. Izan ere, Aste Santua delakoak dirauen bitartean –baita txokolatezko arrautzak nagusitzen direnean ere– bestela aipagarri diren hainbat gertakari eta albistek urriago dirudite, baita alderantziz ere… Eta pertsonaia sonatuen heriotzak ugaldu egiten dira, itxuraz, mundu osoan.

Hedabideetan oso zabalduak daude lehorteei aurre egiteko trikimailuak. Egintzaren ondorioak dira, ohiko jarduna edo. Beste batzuetan, ordea, suziriak erabiltzen dira, Txinan legez, idortea bat-batean akabatu nahian. «Artifiziozko suak» albiste bat edo beste neurri gabe puzteko.

Horrelakoetan tragedia, odola eta samina erabiltzen dituzte jaurtigaiak betetzeko. Zilar ioduroaren ordez, morboaren osagai nagusiak. Antza, behe-lainoak inguratutako burmuinen arreta bereganatzeko ezin hobeak dira, ikus-entzuleak erakartzeko nahasgai bikainak.

Ez dakit irudipen hutsa den ala ez, baina esango nuke gero eta luzeagoa dela lehorraldia inguruan ditudan ohiko hedabideetan. Batez ere «kutxa leloa» esan izan zaion horretan. Suziri horiek ez baitute nire egarria asetzen.