Arkitekturaren gauzak ordenatzeko mania bitxia

Arkitektook dena antolatzeko mania bitxia dugu; kontrolpean izan nahi dugu gauza oro, akaso gure ogibidearen ondorio gisa. Ordena hori gizartera zabaltzen dugunean, ordea, kontraesanak topatzen ditugu: nola ordenatu bizitza, biztanleriaren desioak? Ordena gabeziak, arkitekturan eta hirigintzan, sekulako deskalabruei eman die bidea; Francoren garaitik datorkigun garapenkeria-sistema honen hastapenetan, erregulazio urbanistikorik kasik ez zegoen garaian, hirian kalitate oso eskaseko guneak eraiki zituzten: dentsitate handia, kale estuak, zerbitzu publikoen gabezia…

Bestalde, gehiegizko erregelamenduak ere hiri-eredu aldrebesa, eta gerora ikusi den bezala, anti-jasangarria sortzen ditu: aurreko artikuluan hitz egin nizuen arkitektura «satanikoari» buruz, hots, funtzionalismoaren esanak hitzez hitz betetzen zituen hori: han jan, hemen lan, eta hor bizi. Eredu horrek garraio eta energia kostu handiak dakartza, eta hiri tradizionalaren itxura suntsitzen du.

arkitekturaren gauzak ordenatzeko copy

Continue Reading »

Arkitektura satanikoa

Zer izan dezakete komunean Stanley Kubrick, Esperanza Aguirre, Le Corbusier, Karlos Galeseko printzea, Rufino Basañez edota Enric Miralles bezalako pertsonaiek? Ba, gezurra badirudi ere, denei leporatu zaie arkitektura satanikoaren jarraitzaile amorratuak izatea. Beno, gezurra, denei ez. Charles Mountbatten-Windsor jatorrak arkitektura satanikoari aurre egin zion, edo gutxienez ozen adierazi bere aurkako jarrera: «Arkitektura horrek gauza baterako balio du bakar-bakarrik: Luftwaffearen bonben jomuga izateko».

Continue Reading »

Herri bat sortzeko arkitektura

Oso gutxitan topatuko dugu Aro Modernoan, hain epe laburrean, horrenbesteko jenialtasun eta kreatibitatea. Oso gutxitan ezagutu du Historiak sentsazio, pentsamolde, gizartea, ideal eta teknikaren arteko horrelako talkarik. Emaitzak bikainak izan ziren, oraindik ere garaikideak, teknikoki paregabeak, biziak.

gaur8 Continue Reading »

Eta Tindaya Anboto deituko balitz?

Eduardo Chillida eta Tindaya mendiaren auziak hautsak harrotu ditu beste behin ere, donostiarraren familia eta Kanaria uharteetako instituzioen ordezkariak Hernanin bildu baitziren pasa den astean. Mahai gainean, inoiz abian, baina inoiz geldirik egon ez den proiektuari astindua emateko borondatea.

Chillidak, 90eko hamarkadaren hasieran izandako ikuskari edo bisio baten ostean, Fuerteventurako mendia zulatzeko asmoa azaldu zuen: 50 metroko dimentsioko kubo batek maxoen mendi sakratuaren erraiak eguzkia eta ilargia ikusteko behatokia bihurtu ditu, Tolerantziari (sic) monumentua eratuz.

tindaya

Continue Reading »

Mallrats (eta II)

Aurrekoan, Victor Gruen arkitektoaren asmakizunaz hitz egin genuen. Gruen, sozialista amorratua, Austriatik Estatu Batuetara alde egitera izan zen behartua, beste asko bezala. 50eko hamarkada hasi orduko, ordea, Gruenek arrakasta ezagutu zuen arkitekto eta urbanista bezala.

mallratsII Continue Reading »

Aldiri. Arkitektura eta Abar 4: Mugitu ala hil?

Aldiri. Arkitektura eta Abar aldizkariaren 4. zenbakiak mugikortasuna du hizpide, eta “Mugitu ala hil?” lelopean datorkigu. Duela urte bete hasi zuen aldizkariak kritikaren bidea jorratzen, betiere euskara hutsean eta tokiko arazoei so.

Aldiri_4 alea_portada

Aldiri aldizkariaren urteurrenarekin batera, hiri-mugikortasunaren aferaren inguruko hausnarketa datorkigu. Mugikortasunak berebiziko garrantzia dauka, bai hirigintzan, bai lurralde-antolamenduan, bai gizartearen eraketan ere; balio beza ale honen editorialaren pasarte batek horren garrantzia irudikatzeko: “Bilboko hiri metropolian izan ezik, azken 40 urteetan Euskal Herrian erabilera publikoko garraioek atzerakada izugarria izan dute. Gipuzkoak, esate baterak, 1930ean orain baino %40 trenbide gehiago zituen martxan”.

Hainbat saltokietan izango duzue aldizkaria eskuragarri: Hontza, ANTI, Cámara, Binario, Guggenheim edota Elkar megadendetan topatuko duzue (Iparraldean zein Hegoaldean). Harpidetza eskuratzeko, edo edozein zalantza argitzeko, aldiri@ueu.org helbidea izango duzue.

Mallrats (I)

«Mallrats» ingelesezko hitz jokoa da eta, hain zuzen, «zentro komertzialeko arratoia» esan nahi du; Kevin Smith zuzendariaren bigarren pelikula ere bada, New Jersey-ko trilogiaren bigarren zatia,  «Clerks» bikain horren atzetik, eta «Chasing Amy» baino lehenago.

Jay & Silent Bob, zentro komertzialeko arratoiak

Continue Reading »

Arbola gainean etxea

Gogoan al duzu txikitan, film amerikarrak ikustean, zuhaitzen gainean eraikitako etxeek sortutako inbidia, lilura? Ume batentzat behin betiko etxebizitza sinbolizatzen zuen etxeak, abentura guztien sorlekua, gurasoen etxeak eskaintzen ez zituen erosotasunez josia: arau gabezia, begi zelatariengandik babesa, beste umeei urez betetako puxikak botatzeko toki paregabea…

Koskortu ahala, gure irudimenean lilura galduz joaten dira arbolak, eta, maiz, porlanak bere erroak estali ondoren ere ez gara beraien garrantziaz ohartzen. Inportantzia hori ez da bakarrik sinbolikoa -gure umetako ametsek erakutsi bezala-, baizik eta fisikoa, soziala eta, zergatik ez, arkitektonikoa.

arbolak(2)

Continue Reading »

Arkitekturaren azala (eta II)

Aurreko jardunean arkitekturan azalak edo fatxadak duen garrantziari buruz hitz egin nizuen, elementu honen bilakaera historikoari so eginez. Baina fatxadari “azala” deitzeko joera hori, gorputzetik bereizgarri den organo bezala, orain dela oso urte gutxiko asmakizuna da.arkitektura azala II Continue Reading »

Arkitekturaren azala (I)

Negua ate joka dugula, iluntasunak tupustean harrapatzen gaitu kalean. Hirietako farolak argitu orduko, akaso ohartzeke igaro dugun eraikin bat ikusiko dugu: han dago, harribitxia bailitzan, ehunka argi puntuz jositako fatxada itsugarridun eraikina: museoa, paraninfoa, zentro publikoa, etxebizitza eraikina

arkitektura azala I(2)

Continue Reading »